Η παγκόσμια αγορά ρομποτικής ζει εδώ και δύο χρόνια μια άνευ προηγουμένου άνθηση, με τις επενδύσεις σε ανθρωπόμορφα ρομπότ να εκτοξεύονται και εταιρείες όπως η Tesla, η Figure και πολλές νεοφυείς να υπόσχονται ένα μέλλον όπου τα ρομπότ θα εργάζονται πλάι στους ανθρώπους σε εργοστάσια, αποθήκες και, ίσως, στα σπίτια μας. Ωστόσο, ένας από τους πιο σεβαστούς επιστήμονες του χώρου, ο Rodney Brooks, ιδρυτής της iRobot και πρώην διευθυντής του Computer Science and Artificial Intelligence Lab (CSAIL) στο MIT, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: η «φούσκα» που έχει δημιουργηθεί γύρω από τα ανθρωπόμορφα ρομπότ είναι, όπως λέει, «καταδικασμένη να σκάσει».
Ο επιστήμονας ρομποτικής που ξέρει τι λέει
Ο Brooks δεν είναι ένας τυχαίος επικριτής. Με δεκαετίες εμπειρίας στη ρομποτική, είναι γνωστός για την πρακτική προσέγγισή του: τα ρομπότ, υποστηρίζει, πρέπει να σχεδιάζονται για συγκεκριμένες εργασίες και όχι για να μιμούνται την ανθρώπινη μορφή. Η επιτυχία του με τη Roomba – το δημοφιλές ρομποτικό σκουπάκι – ήταν αποτέλεσμα αυτής της φιλοσοφίας: λειτουργικότητα πάνω από εμφάνιση.
Στο πρόσφατο δοκίμιό του, ο Brooks ασκεί δριμεία κριτική στη λογική ότι η εκπαίδευση ρομπότ μέσω παρατήρησης ανθρώπινων κινήσεων μπορεί να αποδώσει σύντομα αξιόπιστα αποτελέσματα. «Η ιδέα ότι ένα ρομπότ μπορεί να μάθει την ανθρώπινη επιδεξιότητα απλώς βλέποντας βίντεο ανθρώπων που εκτελούν εργασίες είναι φαντασίωση», γράφει χαρακτηριστικά.
📍 Η εξέλιξη της είδησης: ROBOT
Η βιολογία έναντι της τεχνολογίας
Ο Brooks επισημαίνει ένα από τα πιο υποτιμημένα εμπόδια: τα ανθρώπινα χέρια. Διαθέτουν περίπου 17.000 αισθητήρες αφής, οι οποίοι επιτρέπουν λεπτές κινήσεις και άμεσες αντιδράσεις σε μικρομεταβολές πίεσης και θερμοκρασίας. Τα σημερινά ρομπότ δεν έχουν ούτε στο ελάχιστο αντίστοιχη τεχνολογία αφής, καθιστώντας τις κινήσεις τους άκαμπτες και περιορισμένες.
Παράλληλα, τα ανθρωπόμορφα ρομπότ απαιτούν τεράστια ποσά ενέργειας για να διατηρούν την ισορροπία τους σε όρθια στάση. Ο Brooks προειδοποιεί ότι αυτό τα καθιστά όχι μόνο ενεργειακά αναποτελεσματικά αλλά και επικίνδυνα: ένα ρομπότ διπλάσιο σε μέγεθος έχει τετραπλάσια κινητική ενέργεια και σε περίπτωση πτώσης μπορεί να προκαλέσει σοβαρούς τραυματισμούς ή ζημιές.
Οι επενδύσεις σε κίνδυνο
Η άνθηση των ανθρωπόμορφων ρομπότ έχει προσελκύσει δισεκατομμύρια δολάρια σε επενδύσεις. Οι startups υπόσχονται γρήγορη πρόοδο στην εκπαίδευση και την ευελιξία, όμως ο Brooks θεωρεί ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτής της αισιοδοξίας είναι αβάσιμο. Τα πειράματα εκπαίδευσης που βασίζονται σε data-driven μοντέλα χωρίς εξειδικευμένους αισθητήρες αφής και υλικοτεχνική υποδομή δεν μπορούν, κατά την άποψή του, να κλιμακωθούν σε πραγματικές εφαρμογές.
Η ανησυχία του είναι ότι η αγορά κινδυνεύει να επαναλάβει φαινόμενα «φούσκας» που έχουμε δει σε άλλους τεχνολογικούς τομείς: υπερβολικές προσδοκίες, μαζικές επενδύσεις και, τελικά, απογοήτευση όταν η τεχνολογία δεν καταφέρει να εκπληρώσει τις υποσχέσεις της.
Η αγορά της ρομποτικής αύριο
Σύμφωνα με τον Brooks, τα ρομπότ που θα κυριαρχήσουν στην επόμενη εικοσαετία δεν θα μοιάζουν με ανθρώπους. Θα είναι εξειδικευμένα μηχανήματα με ρόδες, βραχίονες και προσαρμοσμένους αισθητήρες για συγκεκριμένες εργασίες: από logistics και βιομηχανική παραγωγή έως γεωργία και αποθήκες. Η ανθρωπόμορφη σχεδίαση, λέει, είναι περισσότερο εμπόδιο παρά πλεονέκτημα, εκτός ίσως από ορισμένες περιπτώσεις που απαιτείται αλληλεπίδραση με τον άνθρωπο σε περιβάλλοντα σχεδιασμένα αποκλειστικά για ανθρώπινη παρουσία.
Οι επιπτώσεις για τους επενδυτές και τις εταιρείες
Αν η πρόβλεψη του Brooks επαληθευθεί, οι επιπτώσεις για την αγορά μπορεί να είναι έντονες:
Οι εταιρείες που βασίζονται σε ανθρωπόμορφα σχέδια μπορεί να δουν τις αποτιμήσεις τους να καταρρέουν.
Οι επενδυτές θα γίνουν πιο προσεκτικοί σε υποσχέσεις «γενικής χρήσης» ρομπότ.
Το κεφάλαιο θα στραφεί προς πιο πρακτικές εφαρμογές ρομποτικής, με χαμηλότερο κόστος παραγωγής και μεγαλύτερη ασφάλεια.
Οι κυβερνήσεις και τα ρυθμιστικά όργανα θα πιέσουν για αυστηρότερα πρότυπα ασφάλειας, ιδίως σε μηχανές που μοιράζονται χώρο με ανθρώπους.
Από το hype στη ρεαλιστική πρόοδο
Η παρέμβαση του Rodney Brooks λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η ρομποτική παραμένει ένας απαιτητικός κλάδος, όπου η φυσική, η μηχανολογία και η πληροφορική συναντούν τα όρια της βιολογίας. Παρά την εντυπωσιακή πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης, τα ρομπότ εξακολουθούν να υστερούν σε κρίσιμες δεξιότητες που θεωρούμε δεδομένες στους ανθρώπους.
Η επόμενη φάση ωρίμανσης του κλάδου πιθανότατα θα απαιτήσει έναν πιο ρεαλιστικό σχεδιασμό: λιγότερη έμφαση στην εμφάνιση και περισσότερη στη λειτουργικότητα και την ασφάλεια.
