Η εταιρεία κατασκευής ρομπότ Boston Dynamics βρίσκεται στο επίκεντρο νέας συζήτησης, καθώς η αμερικανική υπηρεσία μετανάστευσης και τελωνείων η λεγόμενη ICE προτίθεται να δαπανήσει έως και 2 εκατομμύρια δολάρια για την προμήθεια των τετράποδων ρομπότ Spot. Η πρόθεση αυτή καταγράφεται σε ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα του υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας, με δηλωμένο σκοπό την ενίσχυση της ασφάλειας των αξιωματικών κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων.
Η κίνηση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο τεχνολογικών προμηθειών από την υπηρεσία. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα είχε αναφερθεί ότι σχεδίαζε δαπάνη έως 20 εκατομμυρίων δολαρίων για γάντια που προκαλούν ηλεκτροσόκ, ενώ αργότερα τα επίσημα αρχεία προμηθειών κατέγραψαν σύμβαση για 6.000 ζεύγη τέτοιων γαντιών, συνολικού ύψους 16,7 εκατομμυρίων δολαρίων. Πρόσφατα η ίδια υπηρεσία είχε επίσης δαπανήσει περίπου 78.000 δολάρια για ρομπότ καναδικής κατασκευής με παρόμοιες δυνατότητες, το οποίο μπορεί επιπλέον να απελευθερώνει καπνογόνα.
Τι είναι το Spot και τι μπορεί να κάνει
Το τετράποδο ρομπότ της Boston Dynamics αποτελεί μία από τις πιο αναγνωρίσιμες πλατφόρμες της σύγχρονης ρομποτικής. Διαθέτει ενσωματωμένους αισθητήρες για πλοήγηση και χαρτογράφηση, ενώ οι χειριστές μπορούν να παρακολουθούν τη ζωντανή εικόνα σε μεγαλύτερες οθόνες κατά τη διάρκεια απαιτητικών περιστατικών. Η τιμή του ξεκινά γύρω στα 75.000 δολάρια, ενώ πλήρως εξοπλισμένες μονάδες με πρόσθετα συστήματα μπορούν να φτάσουν τα 250.000 δολάρια.
Αυτό που το ξεχωρίζει από τα παραδοσιακά ρομπότ των σωμάτων ασφαλείας είναι ο τετράποδος σχεδιασμός του. Ενώ οι κλασικές πλατφόρμες κινούνται με τροχούς ή ερπύστριες, το συγκεκριμένο μοντέλο διαθέτει σαφώς μεγαλύτερη ευελιξία, μπορώντας να ανεβαίνει σκάλες, να ανοίγει πόρτες και να κινείται σε ανώμαλο έδαφος. Η εταιρεία έχει προσθέσει πρόσφατα λειτουργία που διευκολύνει την κίνηση σε ολισθηρές επιφάνειες, ενώ εργάζεται πάνω στη βελτίωση του χειρισμού αντικειμένων.
Μια τεχνολογία που εξαπλώνεται στην αστυνόμευση
Η υπόθεση αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Σύμφωνα με στοιχεία της ίδιας της κατασκευάστριας εταιρείας, περισσότερες από 60 μονάδες εξουδετέρωσης εκρηκτικών μηχανισμών και ομάδες ειδικών αποστολών σε ΗΠΑ και Καναδά χρησιμοποιούν ήδη το συγκεκριμένο ρομπότ. Παγκοσμίως λειτουργούν περίπου 2.000 μονάδες, με πελάτες που περιλαμβάνουν το ολλανδικό υπουργείο Άμυνας και την ιταλική αστυνομία, αν και η πλειονότητα των χρηστών παραμένουν βιομηχανικές επιχειρήσεις και εταιρείες κοινής ωφέλειας.
Η χρήση ρομπότ σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης δεν είναι νέα. Οι μονάδες εξουδετέρωσης εκρηκτικών βασίζονται σε επίγεια ρομπότ ήδη από τη δεκαετία του 1980, με τη χρήση τους να διευρύνεται σημαντικά στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Το ενδιαφέρον από τις υπηρεσίες επιβολής του νόμου έχει ωστόσο εκτοξευθεί τα τελευταία δύο χρόνια, σε μια περίοδο όπου η χρηματοδότηση της αμυντικής τεχνολογίας ξεπέρασε τα 28 δισεκατομμύρια δολάρια, καταγράφοντας άνοδο 200% σε ετήσια βάση.
Τα ερωτήματα που εγείρονται
Η επέκταση αυτή δεν γίνεται χωρίς αντιδράσεις. Οργανώσεις προστασίας ψηφιακών δικαιωμάτων υποστηρίζουν ότι απαιτείται νομοθετικό πλαίσιο σε πολιτειακό και ομοσπονδιακό επίπεδο, το οποίο θα καθορίζει με σαφήνεια την αποδεκτή χρήση τέτοιων συστημάτων. Τα ερωτήματα επικεντρώνονται σε τρεις άξονες: στην ηθική διάσταση, στη λογοδοσία και στους κινδύνους που ενέχει η μεταφορά εξοπλισμού στρατιωτικών προδιαγραφών σε πολιτικά περιβάλλοντα.
Η αντιπαράθεση δεν είναι θεωρητική. Η αστυνομία της Νέας Υόρκης είχε αναστείλει το 2021 το περιορισμένο πρόγραμμα χρήσης τέτοιων ρομπότ έπειτα από έντονη κοινωνική αντίδραση σχετικά με το κόστος και την παρακολούθηση, για να το επαναφέρει αργότερα και να προμηθευτεί δύο μονάδες.
Πού βρίσκεται η διαχωριστική γραμμή
Το κρίσιμο ζήτημα που αναδεικνύεται αφορά τη διάκριση ανάμεσα σε δύο πολύ διαφορετικές χρήσεις. Στη μία περίπτωση, το ρομπότ λειτουργεί ως μέσο προστασίας ανθρώπινης ζωής, εισερχόμενο σε χώρους με πιθανή παρουσία εκρηκτικών ή επικίνδυνων υλικών αντί για ανθρώπους. Στην άλλη, μετατρέπεται σε εργαλείο επιτήρησης και επιχειρησιακής παρουσίας σε καταστάσεις όπου η αναγκαιότητά του αμφισβητείται.
Οι υποστηρικτές της τεχνολογίας επισημαίνουν ότι η δυνατότητα αποστολής μηχανής αντί ανθρώπου σε άγνωστο και δυνητικά επικίνδυνο περιβάλλον αποτελεί αναμφισβήτητο όφελος. Οι επικριτές αντιτείνουν ότι η ίδια η ευκολία αυτή διευρύνει σταδιακά το πεδίο εφαρμογής, οδηγώντας σε χρήσεις που δεν είχαν αρχικά προβλεφθεί. Η συζήτηση γύρω από την προμήθεια αυτή αναμένεται να ενταθεί, καθώς τα τετράποδα ρομπότ παύουν να αποτελούν εξαίρεση και μετατρέπονται σε τυπικό εξοπλισμό.
