Τα data centers βρίσκονται στο επίκεντρο νέας ρυθμιστικής αντιπαράθεσης στις ΗΠΑ, καθώς η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος ετοιμάζεται να καταργήσει τον κανόνα που υποχρεώνει τις πολιτείες να ενημερώνουν το κοινό και να δέχονται σχόλια όταν βιομηχανικές εγκαταστάσεις αιτούνται άδεια εκπομπών ρύπων. Η κίνηση έρχεται ακριβώς τη στιγμή που τα νέα κέντρα δεδομένων αντιμετωπίζουν αυξανόμενη αντίδραση από τις γειτονικές κοινότητες.
Ο κανόνας που τίθεται υπό κατάργηση εντάσσεται στη διαδικασία αδειοδότησης New Source Review, η οποία ισχύει από τη δεκαετία του 1970 και καλύπτει ευρύ φάσμα εγκαταστάσεων, από χώρους υγειονομικής ταφής και χαρτοβιομηχανίες μέχρι επεκτάσεις μονάδων ηλεκτροπαραγωγής. Με την άνοδο της generative AI, οι συγκεκριμένες άδειες έχουν μετατραπεί σε σημείο τριβής για την αντίθεση απέναντι σε νέα data centers και στις μονάδες που τα τροφοδοτούν με ηλεκτρικό ρεύμα.
Τι ακριβώς αλλάζει
Οι ισχύοντες ομοσπονδιακοί κανόνες απαιτούν γενικά από τις αρχές να δημοσιοποιούν τις πληροφορίες της άδειας, να ανακοινώνουν τις προτεινόμενες ενέργειες και να παρέχουν περίοδο σχολιασμού 30 ημερών. Με τη νέα πρόταση, η συμμετοχή του κοινού παύει να αποτελεί ελάχιστη ομοσπονδιακή απαίτηση για τα πολιτειακά και τοπικά προγράμματα.
Στην πράξη, οι τοπικές υπηρεσίες ποιότητας αέρα θα αποφασίζουν οι ίδιες αν, πότε και σε ποιον βαθμό θα επιτρέπεται η συμμετοχή των πολιτών. Δεδομένου ότι η νομοθεσία επιτρέπει στις πολιτείες να θεσπίζουν αυστηρότερα πρότυπα από το ομοσπονδιακό ελάχιστο, η αφαίρεση της απαίτησης σημαίνει ότι μια πολιτεία θα μπορεί πλέον νόμιμα να καταργήσει εντελώς την περίοδο δημόσιας διαβούλευσης.
Το ζήτημα της κατηγοριοποίησης
Ιδιαίτερη κριτική έχει προκαλέσει η ταξινόμηση των data centers ως δευτερεύουσας πηγής ρύπανσης, κατηγορία στην οποία εντάσσονται συνεργεία αυτοκινήτων και πλυντήρια ρούχων. Περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η κατάταξη αυτή είναι παραπλανητική.
Το επιχείρημά τους στηρίζεται στους εφεδρικούς ηλεκτροπαραγωγούς. Ενώ οι άμεσες εκπομπές ενός κέντρου δεδομένων κατά την κανονική λειτουργία είναι σχετικά χαμηλές, οι περισσότερες εγκαταστάσεις απαιτούν άδειες για τις γεννήτριες έκτακτης ανάγκης, οι οποίες λειτουργούν συνήθως με πετρέλαιο ντίζελ. Ένα μεγάλο hyperscale campus μπορεί να φιλοξενεί αρκετές γεννήτριες ώστε να παράγει εκατοντάδες μεγαβάτ – ισχύ επαρκή για πλήρη λειτουργία σε περίπτωση διακοπής του δικτύου. Υπό κανονικές συνθήκες λειτουργούν σπάνια, εκπέμποντας ρύπους μόνο κατά τις περιοδικές δοκιμές, μπορούν όμως να μετατραπούν σε σημαντική πηγή εκπομπών σε παρατεταμένη διακοπή ρεύματος.
Οι αντιδράσεις
Πάνω από δώδεκα πολιτείες και περίπου 200 οργανώσεις έχουν εκφράσει την αντίθεσή τους, ενώ έχουν κατατεθεί δεκάδες χιλιάδες μεμονωμένα σχόλια πολιτών. Η βασική ανησυχία διατυπώνεται με σαφήνεια από νομικούς που παρακολουθούν το ζήτημα: οι εγκαταστάσεις θα μπορούν να αδειοδοτούνται χωρίς καμία επαφή με το κοινό, με τις άδειες να εκδίδονται κεκλεισμένων των θυρών και τους κατοίκους να αντιλαμβάνονται τι συμβαίνει μόνο όταν εμφανιστούν οι μπουλντόζες στο σημείο.
Πρώην στελέχη της ίδιας της υπηρεσίας επισημαίνουν ότι η πρόταση έρχεται σε ευθεία αντίθεση με προηγούμενο υπόμνημα διαφάνειας του σημερινού διοικητή της, το οποίο δέσμευε την υπηρεσία σε πληρέστερη δυνατή συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων. Η επίσημη θέση της διοίκησης είναι ότι οι πολιτειακές και τοπικές αρχές είναι καταλληλότερες να λαμβάνουν τέτοιες αποφάσεις, καθώς οι συνθήκες, διαθεσιμότητα νερού, ποιότητα αέρα, ενεργειακές ανάγκες διαφέρουν ανά περιοχή.
Το ευρύτερο πλαίσιο
Η ρύθμιση δεν αφορά αποκλειστικά τα data centers, ωστόσο η συζήτηση επικεντρώνεται σε αυτά για προφανείς λόγους. Η αμερικανική διοίκηση έχει εκφράσει επανειλημμένα την υποστήριξή της στην ταχεία ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, με σειρά εκτελεστικών διαταγμάτων που διευκολύνουν την κατασκευή τους και με ρητό στόχο τη μετατροπή της χώρας σε παγκόσμια πρωτεύουσα του κλάδου.
Παράλληλα, υπάρχει και δεύτερη πρόταση σε εξέλιξη, η οποία θα επέτρεπε την ολοκλήρωση μεγάλου μέρους των κατασκευαστικών εργασιών πριν από την έκδοση των απαιτούμενων αδειών. Η σύγκρουση ανάμεσα στην ταχύτητα ανάπτυξης των υποδομών και στο δικαίωμα των τοπικών κοινωνιών να γνωρίζουν τι κατασκευάζεται δίπλα τους αναμένεται να ενταθεί, καθώς ο ανταγωνισμός στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης αυξάνει ήδη δραματικά τις εκπομπές των μεγαλύτερων εταιρειών του κλάδου.
