Ο ύπνος και η υγεία φαίνεται να συνδέονται ακόμη πιο στενά από όσο γνωρίζαμε, με μια νέα μεγάλη μελέτη σχεδόν 100.000 ανθρώπων να δείχνει ότι δεν έχει σημασία μόνο πόσο κοιμόμαστε, αλλά και πόσο REM και βαθύ ύπνο καταφέρνουμε να έχουμε κάθε βράδυ.
Ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 95.559 συμμετέχοντες της UK Biobank, οι οποίοι φορούσαν ειδικό αισθητήρα στον καρπό επί επτά συνεχόμενες ημέρες και νύχτες. Στη συνέχεια παρακολούθησαν την υγεία τους για σχεδόν εννέα χρόνια, εξετάζοντας πιθανές σχέσεις ανάμεσα στις συνήθειες ύπνου και περισσότερες από 1.000 διαφορετικές παθήσεις.
Το αποτέλεσμα δείχνει ότι οι 6 έως 8 ώρες ύπνου συνδέονται με το χαμηλότερο ρίσκο για μεγάλο αριθμό νοσημάτων.
Οι 6-8 ώρες φαίνεται να είναι το «γλυκό σημείο»
Η μελέτη εντόπισε μη γραμμική σχέση ανάμεσα στη διάρκεια ύπνου και 86 διαφορετικές παθήσεις.
Για τις 69 από αυτές, το χαμηλότερο στατιστικό ρίσκο βρισκόταν μέσα στο παράθυρο των 6 έως 8 ωρών.
Για παράδειγμα, τα χαμηλότερα επίπεδα κινδύνου εμφανίστηκαν γύρω στις 7,34 ώρες για τον διαβήτη τύπου 2, στις 7,53 ώρες για την άνοια και περίπου στις 7,38 ώρες για τη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
Το πιο ανησυχητικό εύρημα αφορά όσους κοιμούνται πολύ λίγο.
Οι συμμετέχοντες με λιγότερες από πέντε ώρες ύπνου εμφάνισαν αυξημένο κίνδυνο για 37 διαφορετικές παθήσεις σε σύγκριση με όσους βρίσκονταν στην περιοχή των 6-8 ωρών.
Αυτό ενισχύει την εικόνα ότι ο ύπνος και η υγεία δεν ακολουθούν απαραίτητα τη λογική «όσο περισσότερο τόσο καλύτερα». Πολύ μικρή διάρκεια φαίνεται προβληματική, αλλά και ο πολύ παρατεταμένος ύπνος δεν συνδέθηκε πάντα με καλύτερα αποτελέσματα.
Το REM φαίνεται ιδιαίτερα σημαντικό
Η έρευνα δεν περιορίστηκε στις συνολικές ώρες.
Με τη βοήθεια αλγορίθμου deep learning, οι επιστήμονες υπολόγισαν πόσο χρόνο περνούσαν οι συμμετέχοντες σε REM, βαθύ και ελαφρύ ύπνο.
Περισσότερος REM ύπνος συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο για 83 παθήσεις.
Μεταξύ των ισχυρότερων συσχετίσεων, μεγαλύτερη διάρκεια REM συνδέθηκε με 26% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας, 46% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας και 80% χαμηλότερο κίνδυνο νόσου Πάρκινσον.
Αυτά τα ποσοστά όμως δεν σημαίνουν ότι περισσότερος REM «προλαμβάνει» τις συγκεκριμένες ασθένειες. Δείχνουν στατιστικές συσχετίσεις μέσα στον συγκεκριμένο πληθυσμό της μελέτης.
Ο βαθύς ύπνος συνδέθηκε επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο επτά παθήσεων, μεταξύ των οποίων ο διαβήτης τύπου 2 και η μείζων καταθλιπτική διαταραχή.
Δεν αρκεί μόνο να κοιμάσαι αρκετά
Ένα ακόμη στοιχείο που ενισχύει τη σχέση ανάμεσα σε ύπνο και υγεία είναι η σταθερότητα.
Άτομα των οποίων το ωράριο ύπνου παρουσίαζε μεγάλες διακυμάνσεις από νύχτα σε νύχτα εμφάνισαν υψηλότερο κίνδυνο για ορισμένες παθήσεις.
Το ίδιο συνέβη και σε ανθρώπους που περνούσαν περισσότερο χρόνο ξύπνιοι αφού είχαν ήδη αποκοιμηθεί.
Η αυξημένη διακοπή του ύπνου και η αστάθεια στο πρόγραμμα συνδέθηκαν, μεταξύ άλλων, με υψηλότερη πιθανότητα εμφάνισης άγχους και διαταραχών χρήσης ουσιών.
Άρα το μήνυμα της μελέτης δεν είναι απλώς «κοιμηθείτε επτά ώρες».
Η ποιότητα, η συνέχεια και η σταθερότητα του ύπνου φαίνεται να παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.
Τι δεν αποδεικνύει η έρευνα
Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Η συγκεκριμένη έρευνα είναι παρατηρητική. Δεν μπορεί να αποδείξει ότι ένας συγκεκριμένος τρόπος ύπνου προκαλεί ή αποτρέπει μια ασθένεια.
Για παράδειγμα, μια ήδη υπάρχουσα κατάσταση υγείας μπορεί να επηρεάζει τον ύπνο και όχι απαραίτητα το αντίστροφο.
Επιπλέον, ο μέσος όρος ηλικίας των συμμετεχόντων ήταν περίπου 56 χρόνια και σχεδόν το 97% ήταν λευκοί. Επομένως τα ευρήματα δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσια σε παιδιά, εφήβους ή κάθε πληθυσμιακή ομάδα.
Και οι φάσεις ύπνου εκτιμήθηκαν μέσω wrist accelerometer και αλγορίθμου, όχι μέσω πλήρους εργαστηριακής πολυυπνογραφίας.
Τέλος για τα παιδιά κάτω των 13 ετών τα social media, games και AI chatbots
Τι κρατάμε τελικά
Παρά τους περιορισμούς, η μελέτη προσθέτει ένα ακόμη μεγάλο σύνολο δεδομένων στη συζήτηση για τον ύπνο και την υγεία.
Για τους ενήλικες μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας που εξετάστηκαν, οι 6 έως 8 ώρες συνδέθηκαν με ευνοϊκότερο προφίλ για μεγάλο αριθμό παθήσεων, ενώ ο REM και ο βαθύς ύπνος φαίνεται να έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Το βασικό συμπέρασμα επομένως δεν είναι ότι υπάρχει ένας μαγικός αριθμός που ταιριάζει σε όλους.
Είναι ότι ο ύπνος και η υγεία εξαρτώνται από έναν συνδυασμό διάρκειας, ποιότητας, σταθερού προγράμματος και επαρκούς χρόνου στα διαφορετικά στάδια του ύπνου.
