Το ψηφιακό ευρώ περνά από τις παρουσιάσεις και τις τεχνικές μελέτες στην πρώτη μεγάλη δοκιμή πραγματικής χρήσης. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προετοιμάζει για το δεύτερο εξάμηνο του 2027 ένα δωδεκάμηνο πιλοτικό πρόγραμμα, στο οποίο θα συμμετέχουν 36 πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών από την Ευρωζώνη – ανάμεσά τους η Εθνική Τράπεζα, η Τράπεζα Πειραιώς και η Συνεταιριστική Τράπεζα Χανίων.
Δεν πρόκειται ακόμη για την επίσημη κυκλοφορία ενός νέου μέσου πληρωμών. Η τελική απόφαση για την έκδοση δεν έχει ληφθεί και εξαρτάται από την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Ο σημερινός σχεδιασμός προβλέπει ότι το Ευρωσύστημα θα μπορούσε να είναι έτοιμο για πιθανή πρώτη έκδοση μέσα στο 2029.
Τι θα είναι πραγματικά το ψηφιακό ευρώ
Η βασική διαφορά από όσα χρησιμοποιούμε σήμερα βρίσκεται στο ποιος εκδίδει το χρήμα.
Τα ευρώ που βλέπουμε στον τραπεζικό λογαριασμό μας αποτελούν χρήμα εμπορικής τράπεζας. Το ψηφιακό ευρώ, αντίθετα, σχεδιάζεται ως ψηφιακή μορφή δημόσιου χρήματος του Ευρωσυστήματος – το ηλεκτρονικό αντίστοιχο των μετρητών.
Δεν θα είναι cryptocurrency, ούτε stablecoin και δεν θα βασίζεται στην αξία κάποιου ιδιωτικού token.
Ένα ψηφιακό ευρώ θα έχει πάντα την ίδια ονομαστική αξία με ένα φυσικό ευρώ.
Η ΕΚΤ επίσης επιμένει ότι δεν προορίζεται να εξαφανίσει τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα. Η λογική είναι να λειτουργεί συμπληρωματικά, ώστε οι Ευρωπαίοι να εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση σε δημόσιο χρήμα ακόμη και όταν η συναλλαγή γίνεται ψηφιακά.
Το Wallet θα βρίσκεται στο κέντρο
Στην καθημερινή χρήση, ο πολίτης δεν θα χρειάζεται να ανοίξει λογαριασμό απευθείας στην ΕΚΤ.
Η πρόσβαση προβλέπεται να γίνεται μέσω τραπεζών και άλλων εγκεκριμένων παρόχων πληρωμών. Ο χρήστης θα διαθέτει ψηφιακό πορτοφόλι και θα μπορεί να πληρώνει σε φυσικά καταστήματα, online ή απευθείας άλλους ανθρώπους.
Η τραπεζική εφαρμογή θα μπορεί να ενσωματώνει το ψηφιακό ευρώ, ώστε η εμπειρία να μη διαφέρει δραματικά από τις σημερινές mobile payments.
Το σύστημα σχεδιάζεται επίσης με δυνατότητα σύνδεσης στον υπάρχοντα τραπεζικό λογαριασμό. Αν το διαθέσιμο ποσό σε ψηφιακά ευρώ δεν επαρκεί για μια πληρωμή, η υπόλοιπη αξία θα μπορεί να καλύπτεται αυτόματα από τον συνδεδεμένο λογαριασμό.
Πληρωμές ακόμη και χωρίς internet
Μία από τις σημαντικότερες τεχνικές διαφορές είναι η offline λειτουργία.
Το ψηφιακό ευρώ σχεδιάζεται ώστε δύο συμβατές συσκευές να μπορούν να ολοκληρώσουν πληρωμή ακόμη και χωρίς ενεργή σύνδεση στο internet.
Αυτό έχει σημασία σε περιοχές με κακή κάλυψη, σε προσωρινές βλάβες δικτύων αλλά και σε καταστάσεις όπου οι online υποδομές πληρωμών αντιμετωπίζουν προβλήματα.
Η offline λειτουργία συνδέεται και με την ιδιωτικότητα. Σύμφωνα με τον σημερινό σχεδιασμό, οι προσωπικές λεπτομέρειες μιας offline συναλλαγής θα είναι γνωστές μόνο στον πληρωτή και στον παραλήπτη.
Στις online συναλλαγές, οι πάροχοι πληρωμών θα εξακολουθούν να εφαρμόζουν τους ευρωπαϊκούς κανόνες για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος, αλλά το Ευρωσύστημα δεν θα πρέπει να μπορεί να συνδέει απευθείας μια συναλλαγή με συγκεκριμένο πρόσωπο.
Τι είναι το DEAN
Στο τεχνικό υπόβαθρο εμφανίζεται και ένας νέος όρος: DEAN, από το Digital Euro Access Number.
Πρόκειται για το μοναδικό αναγνωριστικό ενός λογαριασμού ψηφιακού ευρώ. Στις σημερινές τεχνικές προδιαγραφές του πιλοτικού συστήματος έχει μήκος 18 χαρακτήρων, ξεκινά με «EU» και ακολουθούν 16 αριθμητικοί χαρακτήρες.
Ο χρήστης όμως δεν θα χρειάζεται να θυμάται έναν τέτοιο κωδικό κάθε φορά που θέλει να πληρώσει κάποιον.
Το σύστημα προβλέπει aliases, όπως ο αριθμός κινητού τηλεφώνου, ώστε οι μεταφορές να μπορούν να γίνονται με πιο οικείο τρόπο.
Το όριο των 3.000 ευρώ δεν έχει κλειδώσει
Το ψηφιακό ευρώ σχεδιάζεται ως μέσο πληρωμών και όχι ως λογαριασμός αποταμίευσης.
Για αυτό δεν προβλέπεται να αποδίδει τόκο, ενώ θα υπάρχει και ανώτατο όριο στο ποσό που θα μπορεί να διατηρεί ένας ιδιώτης.
Το τελικό όριο όμως δεν έχει αποφασιστεί.
Η ΕΚΤ έχει πραγματοποιήσει προσομοιώσεις με διαφορετικά επίπεδα, από 500 έως 3.000 ευρώ, εξετάζοντας κατά πόσο η μεταφορά χρημάτων από τραπεζικές καταθέσεις προς ψηφιακά ευρώ θα μπορούσε να επηρεάσει τη ρευστότητα των τραπεζών και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Ακόμη και με όριο κατοχής, θα μπορούν να γίνονται μεγαλύτερες πληρωμές μέσω της αυτόματης σύνδεσης με τραπεζικό λογαριασμό.
Γιατί η Ευρώπη το θεωρεί στρατηγικό
Πίσω από το ψηφιακό ευρώ υπάρχει και ένα ζήτημα ευρωπαϊκής τεχνολογικής αυτονομίας.
Σχεδόν τα δύο τρίτα των συναλλαγών με κάρτες στην Ευρωζώνη περνούν σήμερα από διεθνή συστήματα, ενώ πολλές χώρες δεν διαθέτουν δική τους ευρέως χρησιμοποιούμενη εγχώρια λύση για ψηφιακές πληρωμές.
Το Ευρωσύστημα θέλει επομένως μια κοινή ευρωπαϊκή υποδομή που θα λειτουργεί σε ολόκληρη την Ευρωζώνη, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από μη ευρωπαϊκά δίκτυα.
Στο ίδιο πλαίσιο παρακολουθεί και την ταχεία ανάπτυξη stablecoins που είναι συνδεδεμένα με το αμερικανικό δολάριο. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το ψηφιακό ευρώ σχεδιάζεται για να «καταργήσει» τα crypto ή να εκτοπίσει ιδιωτικές υπηρεσίες πληρωμών. Η επίσημη ευρωπαϊκή γραμμή είναι ότι θα λειτουργεί παράλληλα με αυτές, προσθέτοντας μια δημόσια ψηφιακή επιλογή.
Η Ελλάδα μέσα στην πρώτη μεγάλη δοκιμή
Το ελληνικό ενδιαφέρον είναι άμεσο.
Τρεις ελληνικοί τραπεζικοί οργανισμοί βρίσκονται μεταξύ των 36 παρόχων που επέλεξε η ΕΚΤ για το pilot: η Εθνική Τράπεζα, η Τράπεζα Πειραιώς και η Συνεταιριστική Τράπεζα Χανίων.
Η δοκιμή θα ξεκινήσει στο δεύτερο εξάμηνο του 2027 και θα διαρκέσει 12 μήνες. Θα χρησιμοποιηθεί beta εκδοχή του συστήματος σε ελεγχόμενο περιβάλλον, με πραγματικά σενάρια πληρωμών και επιλεγμένους εμπόρους.
Το κρίσιμο εδώ είναι ότι το pilot δεν ισοδυναμεί με κυκλοφορία του ψηφιακού ευρώ ως νόμιμου χρήματος. Είναι η μεγάλη τεχνική πρόβα πριν από την τελική απόφαση.
Αν η νομοθετική διαδικασία ολοκληρωθεί και η ΕΚΤ αποφασίσει τελικά να προχωρήσει, το 2029 μπορεί να αποτελέσει την πρώτη χρονιά κατά την οποία το ψηφιακό ευρώ θα περάσει από το πείραμα στην καθημερινότητα εκατομμυρίων Ευρωπαίων.
