Τα ρωσικά bots βρέθηκαν ξανά στο επίκεντρο της διαδικτυακής συζήτησης μετά τα ουκρανικά πλήγματα σε κέντρα δεδομένων της Yandex, καθώς διαγράμματα της Cloudflare που κυκλοφόρησαν στα κοινωνικά δίκτυα φάνηκαν να δείχνουν σχεδόν πλήρη κατάρρευση της αυτόματων traffic bots από ρωσικά δίκτυα. Πολλοί χρήστες ερμήνευσαν την πτώση ως ένδειξη ότι οι κυβερνοεπιχειρήσεις και οι μηχανισμοί διαδικτυακής προπαγάνδας της Ρωσίας είχαν υποστεί σημαντικό πλήγμα.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η ερευνητική ομάδα antibot4navalny, η οποία παρακολουθεί εδώ και χρόνια οργανωμένες δραστηριότητες παραπληροφόρησης και ψεύτικους λογαριασμούς στα κοινωνικά δίκτυα, εξήγησε στις 11 Οκτωβρίου 2026 ότι τα συγκεκριμένα δεδομένα δεν καταγράφουν αναρτήσεις ή σχόλια από ρωσικά bots. Αντίθετα, αφορούν αυτοματοποιημένα αιτήματα προς ιστοσελίδες, τα οποία συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με τη λειτουργία της μηχανής αναζήτησης Yandex.
Τα ουκρανικά πλήγματα στις υποδομές της Yandex
Η συζήτηση ξεκίνησε μετά από διαδοχικά ουκρανικά πλήγματα σε κέντρα δεδομένων της Yandex στη Ρωσία, μεταξύ 8 και 11 Οκτωβρίου.
Οι επιθέσεις επηρέασαν εγκαταστάσεις στις περιοχές Ριαζάν, Καλούγκα και Βλαντίμιρ, προκαλώντας διακοπές λειτουργίας και προβλήματα σε ψηφιακές υπηρεσίες της εταιρείας.
Στο Sasovo, στην περιοχή Ριαζάν, βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα κέντρα δεδομένων της Yandex, το οποίο φιλοξενεί δεκάδες χιλιάδες διακομιστές και υποδομές που χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Η Yandex επιβεβαίωσε ότι ορισμένες εγκαταστάσεις τέθηκαν εκτός λειτουργίας, ενώ η έκταση των ζημιών και ο χρόνος πλήρους αποκατάστασης παρέμεναν υπό αξιολόγηση.
Λίγο αργότερα, χρήστες των κοινωνικών δικτύων άρχισαν να δημοσιεύουν διαγράμματα της Cloudflare, υποστηρίζοντας ότι η δραστηριότητα των ρωσικών bots είχε περιοριστεί σχεδόν στο μηδέν.
Η σύνδεση των δύο γεγονότων δημιούργησε την εντύπωση ότι τα πλήγματα είχαν εξουδετερώσει μεγάλο μέρος των οργανωμένων δικτύων παραπληροφόρησης.
Τι μετρά πραγματικά το διάγραμμα της Cloudflare
Το βασικό πρόβλημα βρίσκεται στην ερμηνεία της ένδειξης «Bot Traffic».
Η υπηρεσία Cloudflare Radar καταγράφει αυτοματοποιημένα αιτήματα HTTP που δέχονται ιστοσελίδες μέσω των υποδομών της. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται πολλές διαφορετικές μορφές δραστηριότητας, από μηχανές αναζήτησης μέχρι κακόβουλους αυτοματισμούς.
Το διάγραμμα που διαδόθηκε αφορούσε συγκεκριμένα το δίκτυο AS13238, το οποίο ανήκει στη Yandex, και όχι το σύνολο της διαδικτυακής δραστηριότητας που προέρχεται από τη Ρωσία.
Η Yandex λειτουργεί μία από τις μεγαλύτερες μηχανές αναζήτησης στη ρωσική αγορά. Για να καταχωρίζει ιστοσελίδες στα αποτελέσματά της, χρησιμοποιεί αυτοματοποιημένα προγράμματα, γνωστά ως web crawlers.
Τα προγράμματα αυτά επισκέπτονται συνεχώς ιστοσελίδες, συλλέγουν πληροφορίες και ενημερώνουν το ευρετήριο αναζήτησης.
Η δραστηριότητά τους καταγράφεται ως bot traffic, παρότι δεν συνδέεται απαραίτητα με παραπληροφόρηση ή κακόβουλες ενέργειες.
Επομένως, μια σημαντική πτώση της συγκεκριμένης κίνησης μπορεί να αντανακλά προβλήματα λειτουργίας στις υποδομές της Yandex, χωρίς να αποδεικνύει ότι μειώθηκε η δραστηριότητα λογαριασμών που δημοσιεύουν προπαγανδιστικό περιεχόμενο.
Η συνολική δραστηριότητα από τη Ρωσία δεν εξαφανίστηκε
Η ομάδα antibot4navalny συνέκρινε το συγκεκριμένο διάγραμμα με τα συνολικά δεδομένα της Cloudflare για τη Ρωσία.
Σύμφωνα με την ανάλυσή της, ο συνολικός όγκος αυτοματοποιημένης διαδικτυακής κίνησης στη χώρα παρέμεινε σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα των προηγούμενων εβδομάδων.
Αυτό σημαίνει ότι η πτώση που καταγράφηκε στο δίκτυο της Yandex δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απόδειξη για γενικευμένη εξαφάνιση των ρωσικών bots.
Παράλληλα, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να διαπιστωθεί εάν τα ουκρανικά πλήγματα επηρέασαν συγκεκριμένες επιχειρήσεις παραπληροφόρησης.
Το γεγονός ότι η συνολική αυτοματοποιημένη κίνηση παραμένει σχετικά σταθερή δεν αποδεικνύει ότι όλες οι δραστηριότητες συνεχίζονται ανεπηρέαστες. Δείχνει, όμως, ότι οι διαθέσιμες μετρήσεις δεν υποστηρίζουν τους ισχυρισμούς περί μαζικής διακοπής τους.
Γιατί τα social media bots είναι διαφορετική περίπτωση
Τα ρωσικά bots που χρησιμοποιούνται σε οργανωμένες εκστρατείες παραπληροφόρησης λειτουργούν με διαφορετικό τρόπο από τους web crawlers.
Στόχος τους μπορεί να είναι η δημοσίευση αναρτήσεων, η αναπαραγωγή συγκεκριμένων αφηγημάτων, η δημιουργία τεχνητής δημοφιλίας και η μαζική συμμετοχή σε διαδικτυακές συζητήσεις.
Τέτοιες δραστηριότητες δεν προϋποθέτουν απαραίτητα τη χρήση διακομιστών της Yandex.
Οι διαχειριστές τους μπορούν να αξιοποιούν διαφορετικούς παρόχους φιλοξενίας, υπηρεσίες cloud και ενδιάμεσους διακομιστές, καθιστώντας δυσκολότερο τον εντοπισμό της πραγματικής προέλευσής τους.
Για την αξιόπιστη αξιολόγηση μιας οργανωμένης εκστρατείας απαιτούνται διαφορετικά δεδομένα, όπως η συχνότητα δημοσιεύσεων, ο συντονισμός λογαριασμών και η επανάληψη συγκεκριμένων μηνυμάτων.
Οι μετρήσεις αυτοματοποιημένων αιτημάτων προς ιστοσελίδες δεν επαρκούν για την εξαγωγή τέτοιων συμπερασμάτων.
Πώς ένα πραγματικό γεγονός οδηγεί σε λανθασμένα συμπεράσματα
Η περίπτωση της Yandex αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο πραγματικά τεχνικά δεδομένα μπορούν να οδηγήσουν σε παραπλανητικές ερμηνείες.
Τα ουκρανικά πλήγματα σε κέντρα δεδομένων αποτελούν πραγματικά γεγονότα, όπως και η καταγεγραμμένη μείωση της διαδικτυακής κίνησης από συγκεκριμένες υποδομές της εταιρείας.
Αυτό που δεν τεκμηριώνεται είναι η σύνδεση της συγκεκριμένης μείωσης με την εξουδετέρωση οργανωμένων δικτύων διαδικτυακής προπαγάνδας.
Η ομάδα antibot4navalny επισημαίνει ότι η σύγχυση προκύπτει από τη χρήση της λέξης «bots» για δύο τεχνικά διαφορετικές δραστηριότητες.
Η υπόθεση αναδεικνύει την ανάγκη προσεκτικής ερμηνείας των δεδομένων κυβερνοασφάλειας, ιδιαίτερα όταν αυτά συνδέονται με πολεμικές επιχειρήσεις και πολιτικά φορτισμένες συζητήσεις.
Για την ώρα, δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία ότι τα ρωσικά bots στα κοινωνικά δίκτυα εξαφανίστηκαν μετά τα πλήγματα στη Yandex. Αυτό που έχει καταγραφεί είναι μια σημαντική διαταραχή στη λειτουργία συγκεκριμένων ψηφιακών υποδομών, με τις πραγματικές συνέπειες για τις επιχειρήσεις παραπληροφόρησης να παραμένουν άγνωστες.
