Δορυφορικές εικόνες της NASA αποκαλύπτουν την εξαφάνιση του 98% των παγετώνων στο Puncak Jaya

Οι τελευταίοι τροπικοί παγετώνες της Παπούας έχουν σχεδόν εξαφανιστεί, όπως αποκαλύπτουν νέες δορυφορικές εικόνες που δημοσίευσε η NASA. Η σύγκριση εικόνων από το 1988 και το 2026 στην περιοχή Puncak Jaya της Ινδονησίας δείχνει μια δραματική μεταβολή του ορεινού τοπίου, καθώς μεγάλες εκτάσεις που άλλοτε καλύπτονταν από πάγο έχουν αντικατασταθεί από γυμνά πετρώματα. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα ελάχιστα υπολείμματα πάγου δεν διαθέτουν πλέον τα χαρακτηριστικά ενεργών παγετώνων.

Η συρρίκνωση είναι εντυπωσιακή. Το 1988 οι παγετώνες του Puncak Jaya κάλυπταν περίπου 4,31 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ενώ τον Σεπτέμβριο του 2025 είχαν περιοριστεί σε μόλις 0,09 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Αυτό σημαίνει ότι είχε απομείνει περίπου το 2% της αρχικής τους έκτασης. Οι εικόνες του Οκτωβρίου 2026 δείχνουν ακόμη μικρότερα και περισσότερο κατακερματισμένα τμήματα πάγου, καταγράφοντας μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις υποχώρησης τροπικών παγετώνων.

Δορυφορικές εικόνες της NASA αποκαλύπτουν την εξαφάνιση του 98% των παγετώνων στο Puncak Jaya

Η NASA αποκαλύπτει την αλλαγή μέσα από δύο εικόνες

Η NASA χρησιμοποίησε δεδομένα από δύο διαφορετικές αποστολές Landsat για να παρουσιάσει την εξέλιξη των παγετώνων στη μεγαλύτερη οροσειρά της Παπούας.

Η πρώτη εικόνα καταγράφηκε στις 3 Νοεμβρίου 1988 από τον δορυφόρο Landsat 5, ενώ η δεύτερη στις 19 Οκτωβρίου 2026 από τον Landsat 9.

Πρόκειται για εικόνες ψευδών χρωμάτων, στις οποίες οι περιοχές πάγου εμφανίζονται με ανοιχτό γαλάζιο χρώμα, τα εκτεθειμένα πετρώματα με καφέ και η βλάστηση με πράσινο.

Στην εικόνα του 1988 διακρίνονται εκτεταμένες παγωμένες περιοχές στις κορυφές της οροσειράς Sudirman. Στη νεότερη εικόνα, οι περισσότερες έχουν εξαφανιστεί, αφήνοντας μικρά απομονωμένα τμήματα πάγου ανάμεσα στα βράχια.

Η διαφορά αποτυπώνει μια μεταβολή που συντελέστηκε μέσα σε λιγότερο από τέσσερις δεκαετίες.

Δορυφορικές εικόνες της NASA αποκαλύπτουν την εξαφάνιση του 98% των παγετώνων στο Puncak Jaya
Photo by nasa

Από τα 4,31 τετραγωνικά χιλιόμετρα στο 2%

Τα στοιχεία προέρχονται από τον κλιματολόγο Donaldi Permana, της Μετεωρολογικής, Κλιματολογικής και Γεωφυσικής Υπηρεσίας της Ινδονησίας (BMKG).

Σύμφωνα με τις μετρήσεις του, οι παγετώνες είχαν ήδη χάσει περίπου το 98% της έκτασής τους έως τον Σεπτέμβριο του 2025.

Η υποχώρηση συνοδεύτηκε από σημαντική μείωση του πάχους τους. Σε βασικό σημείο παρακολούθησης του East Northwall Firn, το πάχος του πάγου έφτανε τα 32 μέτρα το 2010, αλλά είχε περιοριστεί στα τέσσερα μέτρα το 2023.

Τον Νοέμβριο του 2024, ο πάγος στο συγκεκριμένο σημείο είχε εξαφανιστεί εντελώς.

Η NASA σημειώνει ότι έχει προγραμματιστεί νέα εναέρια αποτύπωση τον Δεκέμβριο του 2026, προκειμένου να υπολογιστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η έκταση των υπολειμμάτων πάγου.

Δορυφορικές εικόνες της NASA αποκαλύπτουν την εξαφάνιση του 98% των παγετώνων στο Puncak Jaya
Photo by nasa
Γιατί οι τελευταίοι πάγοι δεν θεωρούνται πλέον παγετώνες

Ένας παγετώνας δεν είναι απλώς μια ποσότητα πάγου που παραμένει στο έδαφος για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Για να χαρακτηριστεί ενεργός, πρέπει να διαθέτει επαρκές πάχος ώστε να κινείται αργά προς χαμηλότερα υψόμετρα υπό την επίδραση του βάρους του.

Παράλληλα, χρειάζεται μια περιοχή συσσώρευσης, όπου το χιόνι που προστίθεται μπορεί, σε βάθος χρόνου, να μετατραπεί σε πάγο.

Στο Puncak Jaya αυτές οι συνθήκες έχουν ουσιαστικά χαθεί.

Τα εναπομείναντα τμήματα είναι πλέον τόσο λεπτά και απομονωμένα, ώστε δεν μπορούν να κινηθούν ως παγετώνες.

Ο Permana επισημαίνει ότι, παρότι διατηρούνται μικρές ποσότητες πάγου σε σχισμές μεγάλου υψομέτρου, η λειτουργική ζωή των παγετώνων της περιοχής έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει εξαφανιστεί κάθε ίχνος πάγου, αλλά ότι οι εναπομείνασες μάζες δεν λειτουργούν πλέον ως ενεργά παγετωνικά συστήματα.

Δορυφορικές εικόνες της NASA αποκαλύπτουν την εξαφάνιση του 98% των παγετώνων στο Puncak Jaya
Photo by nasa
Ο ρόλος της υπερθέρμανσης και του El Niño

Οι παγετώνες του Puncak Jaya βρίσκονται κοντά στον Ισημερινό, σε μια περιοχή όπου οι θερμοκρασίες είναι ήδη ιδιαίτερα υψηλές για τη διατήρηση πάγου όλο τον χρόνο.

Η αύξηση της θερμοκρασίας μετατοπίζει το υψόμετρο στο οποίο ο αέρας παραμένει αρκετά ψυχρός ώστε οι βροχοπτώσεις να εμφανίζονται ως χιόνι.

Όταν ακόμη και στις ψηλότερες κορυφές πέφτει βροχή αντί για χιόνι, η δυνατότητα ανανέωσης του πάγου μειώνεται.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και το φαινόμενο El Niño, το οποίο έχει συνδεθεί με περιόδους ιδιαίτερα έντονης απώλειας πάγου στην περιοχή.

Κατά τη διάρκεια του ισχυρού El Niño του 2015-2016, οι παγετώνες έχασαν περίπου 5,3 μέτρα πάχους μέσα σε έναν χρόνο, με ρυθμό περίπου πενταπλάσιο του συνηθισμένου.

Το El Niño του 2023-2024 συνδέθηκε επίσης με ταχεία αραίωση, που υπολογίστηκε σε δύο έως τέσσερα μέτρα ετησίως.

Όσο μειώνεται η έκταση του πάγου, αποκαλύπτονται περισσότερα σκοτεινά πετρώματα που απορροφούν την ηλιακή ακτινοβολία, επιταχύνοντας περαιτέρω την τήξη.

Δορυφορικές εικόνες της NASA αποκαλύπτουν την εξαφάνιση του 98% των παγετώνων στο Puncak Jaya
Photo by nasa
Πότε μπορεί να εξαφανιστεί και ο τελευταίος πάγος

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα τελευταία τμήματα πάγου του Puncak Jaya ενδέχεται να εξαφανιστούν πλήρως μέσα στα επόμενα χρόνια.

Πρόσφατες δορυφορικές μελέτες τοποθετούν την πιθανή ολοκληρωτική εξαφάνιση των κύριων παγωμένων περιοχών γύρω στο 2030.

Ωστόσο, οι εκτιμήσεις της ινδονησιακής μετεωρολογικής υπηρεσίας αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο να συμβεί πολύ νωρίτερα, ανάλογα με τις θερμοκρασίες και την εξέλιξη του El Niño.

Η εξαφάνιση των παγετώνων της Παπούας έχει και ιδιαίτερη επιστημονική σημασία. Οι τροπικοί παγετώνες αποτελούν ευαίσθητους δείκτες των μεταβολών του κλίματος, καθώς βρίσκονται κοντά στα θερμοκρασιακά όρια που επιτρέπουν τη διατήρηση πάγου σε όλη τη διάρκεια του έτους.

Οι εικόνες της NASA καταγράφουν επομένως κάτι περισσότερο από μια αλλαγή του τοπίου. Δείχνουν την πρακτική απώλεια ενός παγετωνικού συστήματος που διατηρήθηκε για χιλιάδες χρόνια, με τα τελευταία του υπολείμματα να βρίσκονται πλέον κοντά στην ολοκληρωτική εξαφάνιση.