Η Google χρησιμοποιεί την AI για να αποκωδικοποιήσει το ανθρώπινο DNA και να κατανοήσει τις ασθένειες

Το AlphaGenome της Google DeepMind επιχειρεί να δώσει απαντήσεις σε ένα από τα δυσκολότερα ερωτήματα της σύγχρονης γενετικής: πώς μια μικροσκοπική αλλαγή στο ανθρώπινο DNA μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία των κυττάρων και να συμβάλει στην εμφάνιση μιας ασθένειας.Η Google παρουσιάζει τις δυνατότητες της τεχνολογίας μέσα από τις εξηγήσεις του ερευνητή της DeepMind, Žiga Avsec, αναδεικνύοντας τη συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης στην κατανόηση των βιολογικών μηχανισμών που συνδέονται με τον καρκίνο, τις σπάνιες γενετικές παθήσεις και άλλα νοσήματα.

Η δημοσίευση έρχεται λίγες ημέρες μετά την παρουσίαση του AlphaGenome 2, της δεύτερης γενιάς του μοντέλου, στις 11 Νοεμβρίου. Η νέα έκδοση επιτρέπει στους επιστήμονες να εξετάζουν τις πιθανές επιπτώσεις γενετικών παραλλαγών σε συγκεκριμένους τύπους κυττάρων, προσφέροντας σημαντικά μεγαλύτερη ακρίβεια στην κατανόηση της σχέσης μεταξύ του ανθρώπινου γονιδιώματος και της εμφάνισης ασθενειών.

Το μεγάλο μυστήριο του ανθρώπινου DNA

Το ανθρώπινο γονιδίωμα περιλαμβάνει περίπου τρία δισεκατομμύρια ζεύγη βάσεων DNA, τα οποία περιέχουν τις γενετικές πληροφορίες που καθορίζουν τη λειτουργία του οργανισμού.

Ωστόσο, λιγότερο από το 2% του ανθρώπινου γονιδιώματος αποτελείται από αλληλουχίες που κωδικοποιούν πρωτεΐνες. Στο υπόλοιπο DNA περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, περιοχές που συμμετέχουν στη ρύθμιση της δραστηριότητας των γονιδίων.

Μια αλλαγή σε αυτές τις περιοχές μπορεί να επηρεάσει το πότε, πού και σε ποιον βαθμό ενεργοποιείται ένα γονίδιο, ακόμη και όταν η ίδια η πρωτεΐνη που παράγεται παραμένει αμετάβλητη.

Η αναγνώριση τέτοιων αλλαγών αποτελεί σημαντική πρόκληση για τους γενετιστές. Η ανάγνωση μιας αλληλουχίας DNA δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει τις βιολογικές συνέπειες μιας γενετικής παραλλαγής.

Το AlphaGenome έχει σχεδιαστεί ακριβώς για να βοηθήσει στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, προβλέποντας πώς διαφορετικές αλληλουχίες DNA μπορούν να επηρεάσουν τη μοριακή δραστηριότητα των κυττάρων.

Η Google χρησιμοποιεί την AI για να αποκωδικοποιήσει το ανθρώπινο DNA και να κατανοήσει τις ασθένειες
Photo by google

Από τους ιστούς στα μεμονωμένα κύτταρα

Η σημαντικότερη εξέλιξη του AlphaGenome 2 αφορά τη δυνατότητα ανάλυσης της γενετικής δραστηριότητας σε επίπεδο συγκεκριμένων κυτταρικών τύπων.

Τα περισσότερα κύτταρα του ανθρώπινου οργανισμού διαθέτουν ουσιαστικά τις ίδιες γενετικές πληροφορίες. Ωστόσο, ένα νευρικό κύτταρο, ένα μυϊκό κύτταρο και ένα κύτταρο του ανοσοποιητικού συστήματος ενεργοποιούν διαφορετικά γονίδια για να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους.

Η νέα έκδοση εκπαιδεύτηκε με δεδομένα από περισσότερα από 107 εκατομμύρια μεμονωμένα κύτταρα, καλύπτοντας 68 ιστούς. Μπορεί να αναλύει αλληλουχίες ενός εκατομμυρίου βάσεων DNA, συνυπολογίζοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κυττάρου που εξετάζεται.

Σε αξιολόγηση που περιλάμβανε 28 τύπους ανοσοκυττάρων, το AlphaGenome 2 εντόπισε το 30% των αιτιωδών γενετικών παραλλαγών της συγκεκριμένης δοκιμής, έναντι 16% της προηγούμενης έκδοσης.

Η βελτίωση επιτρέπει στους επιστήμονες να εξετάζουν γενετικές επιδράσεις που ενδέχεται να περνούσαν απαρατήρητες κατά την ανάλυση ενός ολόκληρου ιστού.

Η Google χρησιμοποιεί την AI για να αποκωδικοποιήσει το ανθρώπινο DNA και να κατανοήσει τις ασθένειες
Photo by google

Ένας ψηφιακός άτλαντας εννέα δισεκατομμυρίων γενετικών παραλλαγών

Σημαντικό μέρος της προσπάθειας της Google DeepMind αποτελεί το AlphaGenome Atlas, που παρουσιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2026.

Πρόκειται για μια βάση δεδομένων μεγέθους περίπου ενός petabyte, η οποία συγκεντρώνει υπολογιστικές προβλέψεις για εννέα δισεκατομμύρια πιθανές αλλαγές μεμονωμένων βάσεων του ανθρώπινου DNA.

Η πλατφόρμα επιτρέπει στους ερευνητές να αναζητούν συγκεκριμένες γενετικές παραλλαγές και να εξετάζουν τις πιθανές επιπτώσεις τους στη γονιδιακή δραστηριότητα.

Περιλαμβάνει επίσης τον δείκτη AlphaGenome Variant Impact (AVI), ο οποίος συνδυάζει προβλέψεις διαφορετικών μοντέλων, βοηθώντας τους επιστήμονες να ιεραρχούν τις γενετικές αλλαγές που παρουσιάζουν μεγαλύτερο ερευνητικό ενδιαφέρον.

Αντί να εξετάζουν πειραματικά χιλιάδες πιθανές παραλλαγές, οι ερευνητικές ομάδες μπορούν να επικεντρώνονται σε εκείνες που εμφανίζουν ισχυρότερες ενδείξεις βιολογικής σημασίας.

Η Google χρησιμοποιεί την AI για να αποκωδικοποιήσει το ανθρώπινο DNA και να κατανοήσει τις ασθένειες
Photo by google
Οι εφαρμογές στις σπάνιες και φλεγμονώδεις παθήσεις

Ερευνητές του Broad Institute αξιοποίησαν το AlphaGenome Atlas για να διερευνήσουν μια γενετική παραλλαγή που επηρεάζει το γονίδιο DNM1, το οποίο συνδέεται με επιληπτική εγκεφαλοπάθεια.

Το μοντέλο προέβλεψε ότι η συγκεκριμένη αλλαγή διαταράσσει τη διαδικασία επεξεργασίας του RNA, οδηγώντας στην παραγωγή πρωτεΐνης με μη φυσιολογική επέκταση. Η πρόβλεψη επιβεβαιώθηκε στη συνέχεια με εργαστηριακά πειράματα.

Αντίστοιχα, το AlphaGenome 2 αναπαρήγαγε υπολογιστικά ευρήματα προηγούμενης επιστημονικής μελέτης για τις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου.

Το μοντέλο εντόπισε μια γενετική παραλλαγή που αυξάνει τη δραστηριότητα του γονιδίου ETS2 σε συγκεκριμένα ανοσοκύτταρα του εντέρου, τα μακροφάγα.

Η συγκεκριμένη εφαρμογή αναδεικνύει τη χρησιμότητα της ανάλυσης σε κυτταρικό επίπεδο, καθώς η επίδραση μιας γενετικής αλλαγής μπορεί να είναι σημαντική σε έναν τύπο κυττάρου και περιορισμένη σε άλλους.

Η Google χρησιμοποιεί την AI για να αποκωδικοποιήσει το ανθρώπινο DNA και να κατανοήσει τις ασθένειες
Photo by google
Από την αποκωδικοποίηση του DNA στο ψηφιακό ανθρώπινο κύτταρο

Η μακροπρόθεσμη επιστημονική φιλοδοξία της Google DeepMind είναι η ανάπτυξη υπολογιστικών μοντέλων που θα μπορούν να προσομοιώνουν ολοένα μεγαλύτερο μέρος της λειτουργίας ενός ανθρώπινου κυττάρου.

Μετά το AlphaFold, το οποίο επικεντρώνεται στην πρόβλεψη της δομής των πρωτεϊνών, το AlphaGenome επιχειρεί να εξηγήσει τους μηχανισμούς που ρυθμίζουν την παραγωγή τους.

Η Google χρησιμοποιεί την AI για να αποκωδικοποιήσει το ανθρώπινο DNA και να κατανοήσει τις ασθένειες
Photo by google

Ο συνδυασμός αυτών των τεχνολογιών θα μπορούσε να διευκολύνει τον εντοπισμό νέων θεραπευτικών στόχων και να περιορίσει τον χρόνο που απαιτείται για ορισμένα στάδια της φαρμακευτικής έρευνας.

Η πλήρης ψηφιακή προσομοίωση ενός ανθρώπινου κυττάρου παραμένει, ωστόσο, ένας μακροπρόθεσμος ερευνητικός στόχος. Το AlphaGenome και το AlphaGenome 2 προορίζονται αποκλειστικά για επιστημονική έρευνα και δεν έχουν εγκριθεί για κλινική ή διαγνωστική χρήση.