Ερευνητές ανέπτυξαν σύστημα AI που αξιολογεί τα διαβητικά έλκη με μία φωτογραφία

Μια θερμική φωτογραφία που λαμβάνεται με smartphone θα μπορούσε να βοηθήσει τους γιατρούς να εντοπίζουν από την πρώτη επίσκεψη ασθενείς με διαβητικά έλκη ποδιού που κινδυνεύουν να μην επουλωθούν. Ερευνητές στην Αυστραλία ανέπτυξαν το TherMUL, ένα φορητό σύστημα θερμικής απεικόνισης που χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να αξιολογήσει την πιθανή εξέλιξη ενός τραύματος μέσα στις επόμενες 12 εβδομάδες.

Πίσω από την ανάπτυξη της συσκευής βρίσκονται επιστήμονες του RMIT University, του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης και του οργανισμού υγειονομικής περίθαλψης Bolton Clarke. Τα αποτελέσματα της έρευνάς τους δημοσιεύθηκαν στις 8 Νοεμβρίου στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Diabetes Science and Technology και παρουσιάστηκαν από το RMIT στις 17 Νοεμβρίου.

Τα διαβητικά έλκη αποτελούν μία από τις σοβαρότερες επιπλοκές του σακχαρώδους διαβήτη, μιας νόσου που επηρεάζει περισσότερους από 500 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Υπολογίζεται ότι το 19% έως 34% των ασθενών θα εμφανίσει έλκος στο πόδι κάποια στιγμή στη ζωή του. Όταν ένα τέτοιο τραύμα δεν επουλώνεται ομαλά, αυξάνεται ο κίνδυνος λοιμώξεων, παρατεταμένης νοσηλείας και, στις σοβαρότερες περιπτώσεις, ακρωτηριασμού.

Τι μπορεί να αποκαλύψει μια θερμική φωτογραφία

Για τη λειτουργία του TherMUL δεν απαιτείται ογκώδης ή ιδιαίτερα ακριβός ιατρικός εξοπλισμός. Το σύστημα χρησιμοποιεί μια θερμική κάμερα FLIR One, η οποία προσαρμόζεται στο smartphone και κυκλοφορεί ήδη στο εμπόριο.

Ο επαγγελματίας υγείας φωτογραφίζει το τραύμα από απόσταση περίπου 20 εκατοστών, χωρίς να έρθει σε επαφή με την πληγή. Η κάμερα καταγράφει τη θερμική ακτινοβολία των ιστών, δημιουργώντας μια εικόνα των διακυμάνσεων της θερμοκρασίας στην περιοχή του έλκους.

Ερευνητές ανέπτυξαν σύστημα AI που αξιολογεί τα διαβητικά έλκη με μία φωτογραφία

Εκεί βρίσκεται και η ιδιαιτερότητα της αυστραλιανής έρευνας. Αντί να επικεντρωθούν στη μέση θερμοκρασία του τραύματος, οι επιστήμονες εξέτασαν τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η θερμότητα στην επιφάνειά του.

Οι ανομοιομορφίες στη θερμική εικόνα μπορεί να συνδέονται με φλεγμονές, διαταραχές στην αιμάτωση και άλλες φυσιολογικές μεταβολές των ιστών. Χρησιμοποιώντας έναν αλγόριθμο μηχανικής μάθησης, οι ερευνητές αναζήτησαν επαναλαμβανόμενα θερμικά μοτίβα που συνδέονται με την καθυστερημένη επούλωση.

Πόσο αξιόπιστες είναι οι προβλέψεις

Για την ανάπτυξη του μοντέλου χρησιμοποιήθηκαν θερμικές εικόνες από 68 διαβητικά έλκη 56 ασθενών, οι οποίοι παρακολουθούνταν σε δύο εξειδικευμένες κλινικές της Μελβούρνης, στο Austin Health και στο St Vincent’s Hospital.

Έπειτα από 12 εβδομάδες, τα 44 έλκη είχαν επουλωθεί πλήρως, ενώ τα υπόλοιπα 24 δεν είχαν επουλωθεί. Σε δύο περιπτώσεις χρειάστηκε ακρωτηριασμός.

Το TherMUL κατέγραψε ευαισθησία 75,8% στον εντοπισμό των ελκών που δεν επουλώθηκαν, ενώ η ειδικότητά του στην αναγνώριση εκείνων που επουλώθηκαν έφτασε το 53%.

Σε μια συμπληρωματική δοκιμή με επτά θερμικές εικόνες τραυμάτων που δεν είχαν χρησιμοποιηθεί κατά την ανάπτυξη του αλγορίθμου, το σύστημα προέβλεψε σωστά την έκβαση των πέντε περιπτώσεων.

Τα ποσοστά αυτά απέχουν ακόμη από εκείνα που θα απαιτούσε η αυτόνομη κλινική χρήση ενός τέτοιου συστήματος. Το TherMUL μπορεί να χαρακτηρίσει λανθασμένα ένα τραύμα ως υψηλού κινδύνου, αλλά και να υποεκτιμήσει τη σοβαρότητα ενός άλλου.

Το ουσιαστικό εύρημα της μελέτης είναι ότι οι θερμικές εικόνες της πρώτης κιόλας επίσκεψης περιέχουν πληροφορίες με δυνητική προγνωστική αξία για την πορεία της επούλωσης.

Πολύτιμος χρόνος για τους ασθενείς

Στη συμβατική αντιμετώπιση των διαβητικών ελκών, η πορεία του τραύματος κατά τις πρώτες τέσσερις εβδομάδες θεραπείας αποτελεί σημαντικό δείκτη για την αξιολόγηση της επούλωσης. Εάν το μέγεθός του δεν έχει μειωθεί επαρκώς παρά την κατάλληλη φροντίδα, οι διεθνείς κλινικές οδηγίες συστήνουν επανεκτίμηση της θεραπευτικής προσέγγισης και της αγγειακής κατάστασης του ασθενούς.

Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι η θεραπεία ή η αντιμετώπιση μιας λοίμωξης αναβάλλεται για έναν μήνα.

Η δυνατότητα έγκαιρης αναγνώρισης των περιστατικών υψηλού κινδύνου θα είχε ιδιαίτερη αξία σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, όπου η πρόσβαση σε εξειδικευμένα ιατρεία διαβητικού ποδιού είναι συχνά δύσκολη.

Ένα φορητό σύστημα όπως το TherMUL θα μπορούσε στο μέλλον να χρησιμοποιείται σε μονάδες πρωτοβάθμιας περίθαλψης, βοηθώντας τους επαγγελματίες υγείας να αποφασίζουν ποιοι ασθενείς χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση ή ταχύτερη παραπομπή σε εξειδικευμένο κέντρο.

Από το εργαστήριο στην κλινική πράξη

Οι θερμικές φωτογραφίες της μελέτης ελήφθησαν αποκλειστικά σε ελεγχόμενους κλινικούς χώρους. Η θερμοκρασία του περιβάλλοντος, η υγρασία και τα ρεύματα αέρα μπορούν να επηρεάσουν τις μετρήσεις, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη διεξαγωγή πρόσθετων δοκιμών σε διαφορετικές συνθήκες.

Οι επιστήμονες εξετάζουν επίσης την ενσωμάτωση περισσότερων κλινικών δεδομένων στον αλγόριθμο, όπως η ηλικία του ασθενούς, η διάρκεια του διαβήτη, το ιστορικό καπνίσματος και η παρουσία διαβητικής νευροπάθειας.

Προς το παρόν, το TherMUL παραμένει ερευνητικό εργαλείο υποστήριξης κλινικών αποφάσεων. Δεν προορίζεται για αυτοδιάγνωση στο σπίτι, ούτε υποκαθιστά την ιατρική εξέταση και την τακτική παρακολούθηση ενός διαβητικού έλκους.