Το ChatGPT, το Reddit και το Roblox εντάσσονται πλέον στο αυστηρότερο ρυθμιστικό καθεστώς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα χαρακτήρισε επίσημα ως υπηρεσίες πολύ μεγάλης κλίμακας. Οι τρεις πλατφόρμες έχουν προθεσμία τεσσάρων μηνών για να συμμορφωθούν με τις νέες υποχρεώσεις.
Ειδικότερα, το ChatGPT χαρακτηρίστηκε ως «Πολύ Μεγάλη Διαδικτυακή Μηχανή Αναζήτησης», ενώ το Reddit και το Roblox ως «Πολύ Μεγάλες Διαδικτυακές Πλατφόρμες». Και οι τρεις ξεπέρασαν το κατώφλι των 45 εκατομμυρίων μέσων μηνιαίων χρηστών εντός της Ένωσης, γεγονός που ενεργοποιεί αυτόματα τους αυστηρότερους κανόνες του Digital Services Act.
Τι σημαίνει ο χαρακτηρισμός
Όπως δήλωσε η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής, οι νέοι χαρακτηρισμοί σημαίνουν ότι οι τρεις υπηρεσίες θα υπόκεινται πλέον σε υψηλότερο επίπεδο ελέγχου και λογοδοσίας, ανάλογο με τη μεγάλη επίδρασή τους στους πολίτες και στην κοινωνία.
Στην πράξη, ο χαρακτηρισμός συνεπάγεται αυστηρότερη εποπτεία τόσο των ίδιων των υπηρεσιών όσο και των αλγοριθμικών τους συστημάτων. Η εστίαση επικεντρώνεται σε τρεις άξονες: στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να διαδώσουν παράνομο περιεχόμενο, στις αρνητικές επιπτώσεις που ενδέχεται να έχουν σε ανηλίκους και στην επίδρασή τους σε εκλογικές διαδικασίες.
Οι νέες υποχρεώσεις
Οι απαιτήσεις είναι συγκεκριμένες και απαιτητικές. Οι πλατφόρμες οφείλουν να μοιράζονται δεδομένα με την Επιτροπή και τις αρμόδιες αρχές, να υποβάλλονται σε ετήσιους ελέγχους από ανεξάρτητους ελεγκτές και να επιτρέπουν σε ερευνητές πρόσβαση στα δεδομένα τους σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Πρόκειται για υποχρεώσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τη συνήθη λογική της αυτορρύθμισης, καθώς εισάγουν εξωτερικό έλεγχο σε συστήματα που παραδοσιακά παρέμεναν αδιαφανή, ιδίως όσον αφορά τους αλγορίθμους σύστασης περιεχομένου.
Η αντίδραση των πλατφορμών
Εκπρόσωπος του Reddit δήλωσε ότι η εταιρεία δεσμεύεται να συμμορφωθεί με τον ευρωπαϊκό κανονισμό, αναφέροντας ότι προετοιμαζόταν ήδη για να ανταποκριθεί στις σχετικές απαιτήσεις και ότι αναμένει τη συνεργασία με τις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές, παρέχοντας παράλληλα διαφάνεια στους χρήστες της.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του ChatGPT, καθώς πρόκειται για μία από τις πρώτες φορές που εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης εντάσσεται στην κατηγορία των μηχανών αναζήτησης πολύ μεγάλης κλίμακας. Ο χαρακτηρισμός αυτός αναγνωρίζει ουσιαστικά ότι η υπηρεσία λειτουργεί πλέον για εκατομμύρια χρήστες ως βασικό σημείο πρόσβασης σε πληροφορία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ευθύνη της απέναντι στην ακρίβεια και στην ποιότητα των απαντήσεων.
Το ζήτημα των ανηλίκων
Στην περίπτωση του Roblox, η έμφαση στην προστασία των ανηλίκων αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Η πλατφόρμα συγκεντρώνει τεράστιο κοινό παιδιών και εφήβων και έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο κριτικής σχετικά με την ασφάλεια των νεαρών χρηστών της.
Οι νέες υποχρεώσεις θα την αναγκάσουν να αποδείξει με μετρήσιμο τρόπο ότι τα συστήματα προστασίας που εφαρμόζει λειτουργούν όπως διαφημίζονται – και όχι απλώς να το δηλώνει.
Το ευρύτερο πλαίσιο
Με τις τρεις νέες προσθήκες, ο συνολικός αριθμός των υπηρεσιών που έχουν χαρακτηριστεί ως πολύ μεγάλες πλατφόρμες ή μηχανές αναζήτησης ανέρχεται πλέον σε 28. Νωρίτερα φέτος, τον ίδιο χαρακτηρισμό είχε λάβει και το WhatsApp, ακολουθώντας το Facebook και το Instagram που τον έφεραν ήδη.
Η σταδιακή διεύρυνση της λίστας δείχνει την πρόθεση των ευρωπαϊκών αρχών να καλύψουν το σύνολο των υπηρεσιών που επηρεάζουν ουσιαστικά τη δημόσια σφαίρα, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για κοινωνικό δίκτυο, πλατφόρμα παιχνιδιών ή σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.
