Ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος», το ισχυρότερο υπολογιστικό σύστημα που έχει εγκατασταθεί στην Ελλάδα, εγκαινιάζεται σήμερα, Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, στο Λαύριο, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Με υπολογιστική ισχύ 85,69 petaflops και την 31η θέση στην παγκόσμια κατάταξη TOP500, η χώρα αποκτά μια υποδομή που μπορεί να υποστηρίξει την ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, την επιστημονική έρευνα και εφαρμογές με άμεσο κοινωνικό ενδιαφέρον.
Η σημαντικότερη εξέλιξη, ωστόσο, δεν βρίσκεται μόνο στις εντυπωσιακές επιδόσεις του «Δαίδαλου», αλλά στις δυνατότητες που ανοίγονται για ελληνικά πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς. Από την πρόβλεψη της εξέλιξης πυρκαγιών και πλημμυρών μέχρι την εκπαίδευση ελληνικών γλωσσικών μοντέλων και την ανάλυση ιατρικών εξετάσεων, ο νέος υπερυπολογιστής φιλοδοξεί να μειώσει την εξάρτηση της χώρας από υπολογιστικές υποδομές του εξωτερικού.
Μάλιστα, η πρόσβαση στους πόρους του θα μπορεί να γίνεται δωρεάν για επιλέξιμα ερευνητικά έργα και εφαρμογές AI, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Τι σημαίνουν τα 85,69 petaflops του «Δαίδαλου»
Ο «Δαίδαλος» μπορεί να εκτελεί περίπου 85,69 εκατομμύρια δισεκατομμύρια πράξεις κινητής υποδιαστολής ανά δευτερόλεπτο. Πρόκειται για επίδοση που πιστοποιήθηκε με το διεθνές benchmark LINPACK και του εξασφάλισε την 31η θέση στη λίστα TOP500 του Ιουνίου 2026. Παράλληλα, κατέλαβε την 23η θέση στην κατάταξη Green500, η οποία αξιολογεί την ενεργειακή αποδοτικότητα των υπερυπολογιστών.
Το σύστημα κατασκευάστηκε από τη Hewlett Packard Enterprise και χρησιμοποιεί επιταχυντές NVIDIA GH200 Grace Hopper, που συνδυάζουν επεξεργαστές υψηλών επιδόσεων με ισχυρές μονάδες γραφικών. Η συγκεκριμένη αρχιτεκτονική είναι κατάλληλη τόσο για επιστημονικές προσομοιώσεις όσο και για την εκπαίδευση απαιτητικών μοντέλων AI.
Live τα εγκαίνια του Δαίδαλου
Για την απομάκρυνση της θερμότητας αξιοποιείται τεχνολογία άμεσης υγρής ψύξης. Η διαχείριση της ενέργειας έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τέτοιες εγκαταστάσεις απαιτούν σημαντικούς πόρους για τη συνεχή λειτουργία τους.
Από την πρόβλεψη πυρκαγιών μέχρι την ιατρική έρευνα
Οι πρακτικές εφαρμογές του «Δαίδαλου» καλύπτουν τομείς στους οποίους η ταχύτητα επεξεργασίας μεγάλου όγκου δεδομένων μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Στην Πολιτική Προστασία, για παράδειγμα, ερευνητές θα μπορούν να αναπτύσσουν λεπτομερή μοντέλα για την εξέλιξη δασικών πυρκαγιών, αξιολογώντας διαφορετικά σενάρια με βάση τον άνεμο, τη θερμοκρασία και τη μορφολογία του εδάφους. Αντίστοιχες προσομοιώσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για πλημμύρες και ακραία καιρικά φαινόμενα.
Στην υγεία, η υπολογιστική ισχύς θα επιτρέπει την εκπαίδευση αλγορίθμων που αναλύουν ακτινογραφίες, αξονικές τομογραφίες και άλλα ιατρικά δεδομένα. Οι εφαρμογές αυτές θα χρειάζονται επιστημονική αξιολόγηση και κλινική πιστοποίηση πριν αξιοποιηθούν στη διάγνωση ασθενειών.
Ο PHAROS και η ανάπτυξη ελληνικής τεχνητής νοημοσύνης
Κεντρικό ρόλο στην αξιοποίηση του υπερυπολογιστή αναλαμβάνει το PHAROS, το ελληνικό AI Factory που δημιουργείται στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την τεχνητή νοημοσύνη.
Ο «Δαίδαλος» θα παρέχει την υπολογιστική ισχύ, ενώ το PHAROS θα συνδέει ερευνητές και επιχειρήσεις με εργαλεία, δεδομένα και εξειδικευμένη τεχνική υποστήριξη.
Μία από τις βασικές προτεραιότητες είναι η ελληνική γλώσσα. Η δυνατότητα εκπαίδευσης γλωσσικών μοντέλων με μεγάλες συλλογές ελληνικών κειμένων μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη συστημάτων AI που κατανοούν καλύτερα τη γλώσσα, την ορολογία και τις ανάγκες της ελληνικής δημόσιας διοίκησης.
Το PHAROS επικεντρώνεται επίσης στην υγεία, στον πολιτισμό και στη βιώσιμη ανάπτυξη, δημιουργώντας προϋποθέσεις για νέες εφαρμογές από ελληνικές νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Ποιοι θα έχουν δωρεάν πρόσβαση στον υπερυπολογιστή
Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του «Δαίδαλου» είναι ότι η πρόσβαση δεν προορίζεται αποκλειστικά για μεγάλους ερευνητικούς οργανισμούς ή επιχειρήσεις με υψηλούς προϋπολογισμούς.
Μέσω των ευρωπαϊκών προγραμμάτων EuroHPC, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και επιλέξιμοι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς μπορούν να διεκδικούν δωρεάν υπολογιστικό χρόνο, υποβάλλοντας προτάσεις που αξιολογούνται σύμφωνα με τους όρους κάθε πρόσκλησης.
Ειδικά για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και startups που αναπτύσσουν καινοτόμες εφαρμογές AI, προβλέπονται επίσης δωρεάν δυνατότητες πρόσβασης. Αντίθετα, ορισμένες αμιγώς εμπορικές χρήσεις μπορεί να υπάγονται σε χρέωση.
Η πραγματική αξιοποίηση του συστήματος θα εξαρτηθεί επομένως από τις διαδικασίες διάθεσης υπολογιστικών πόρων, την τεχνική υποστήριξη και την ικανότητα των ενδιαφερομένων να αναπτύξουν εφαρμογές που απαιτούν τέτοια υπολογιστική ισχύ.
Επένδυση 58,9 εκατ. ευρώ σε ένα ιστορικό κτίριο
Ο «Δαίδαλος» εγκαταστάθηκε στον πρώην Ηλεκτρικό Σταθμό του Λαυρίου, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Το ιστορικό βιομηχανικό κτίριο μετατράπηκε σε σύγχρονο κέντρο δεδομένων, διατηρώντας την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική του ταυτότητα.
Το έργο υλοποιείται από την ΕΔΥΤΕ – GRNET, με συνολικό προϋπολογισμό 58,9 εκατ. ευρώ και χρηματοδότηση μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και της ευρωπαϊκής EuroHPC.
Η ανάπτυξή του ξεκίνησε το 2022, ενώ η σύμβαση προμήθειας με την HPE υπογράφηκε τον Μάρτιο του 2025. Η σημερινή τελετή σηματοδοτεί την ολοκλήρωση ενός σημαντικού σταδίου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλες οι υπηρεσίες του είναι ήδη διαθέσιμες σε κάθε ενδιαφερόμενο.
Στον σχεδιασμό της κυβέρνησης περιλαμβάνεται και δεύτερο ισχυρό υπολογιστικό σύστημα στην Κοζάνη, το οποίο προορίζεται κυρίως για την εκτέλεση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης που θα έχουν προηγουμένως εκπαιδευτεί.
Η παρουσία του «Δαίδαλου» στην παγκόσμια κατάταξη αποτελεί αναμφισβήτητα σημαντική τεχνολογική εξέλιξη για την Ελλάδα. Η πραγματική του αξία, ωστόσο, θα μετρηθεί από τα ερευνητικά αποτελέσματα, τις εφαρμογές που θα αναπτυχθούν και τον αριθμό των ελληνικών επιχειρήσεων και επιστημονικών ομάδων που θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές του.
