Η Meta κατέληξε σε συμβιβασμό με 29 πολιτείες των ΗΠΑ, συμφωνώντας να καταβάλει έως και 16,68 δισεκατομμύρια δολάρια για να κλείσει μία από τις σημαντικότερες δικαστικές υποθέσεις που έχει αντιμετωπίσει ποτέ εταιρεία κοινωνικών δικτύων. Οι αγωγές κατηγορούσαν τη μητρική εταιρεία του Facebook και του Instagram ότι σχεδίασε τις πλατφόρμες της με τρόπο που προκαλεί εθισμό σε παιδιά και εφήβους, ότι παραπλάνησε τους χρήστες ως προς την ασφάλειά τους και ότι συνέλεξε παράνομα προσωπικά δεδομένα ανηλίκων.
Η συμφωνία επιτεύχθηκε ενώ βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη ομοσπονδιακή δίκη στην Καλιφόρνια, αποτρέποντας μία από τις μεγαλύτερες δικαστικές δοκιμασίες σχετικά με το κατά πόσο οι εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες για βλάβες σε νεαρούς χρήστες. Λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της επιλογής ενόρκων, στις 12 Αυγούστου, ομοσπονδιακό εφετείο είχε απορρίψει αίτημα αναστολής της διαδικασίας. Ο συμβιβασμός ανακοινώθηκε μία μόλις ημέρα μετά την κατάθεση του επικεφαλής του Instagram, Adam Mosseri, ενώπιον του δικαστηρίου.
Οι κατηγορίες που οδήγησαν στη δίκη
Η ομοσπονδιακή διαδικασία περιλάμβανε αγωγές των γενικών εισαγγελέων της Καλιφόρνιας, του Κολοράντο, του Κεντάκι και του Νιου Τζέρσεϊ, οι οποίοι υποστήριζαν ότι η εταιρεία παραβίασε τις πολιτειακές νομοθεσίες για την προστασία των καταναλωτών. Οι 29 πολιτείες κατηγορούσαν παράλληλα την εταιρεία για παραβίαση του ομοσπονδιακού Children’s Online Privacy Protection Act, καθώς συνέλεγε προσωπικά δεδομένα χρηστών που γνώριζε ότι ήταν παιδιά, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση ή συγκατάθεση των γονέων τους.
Σύμφωνα με τις καταγγελίες, τα δεδομένα αυτά αξιοποιήθηκαν και για την εκπαίδευση μοντέλων μηχανικής μάθησης και generative AI. Οι πολιτείες υποστήριζαν επιπλέον ότι οι πλατφόρμες συνέβαλαν στην όξυνση μιας εθνικής κρίσης ψυχικής υγείας ανάμεσα σε παιδιά και εφήβους.
Η γραμμή άμυνας της εταιρείας
Η Meta απέρριψε από την αρχή τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι έχει καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για την προστασία των ανηλίκων στις υπηρεσίες της. Ένα από τα βασικά της επιχειρήματα ήταν ότι δεν μπορεί να κατηγορηθεί για παραπλάνηση των καταναλωτών ως προς τον εθιστικό χαρακτήρα των πλατφορμών της, καθώς ο εθισμός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αποτελεί αναγνωρισμένη ψυχιατρική διάγνωση.
Ακόμη και μέσα από τον συμβιβασμό, η εταιρεία διατηρεί την ίδια θέση. Στα δικαστικά έγγραφα αναφέρεται ρητά ότι αρνείται τις κατηγορίες που της αποδίδονται και δεν αναγνωρίζει καμία ευθύνη απέναντι στους ενάγοντες. Ο συμβιβασμός, δηλαδή, δεν συνιστά παραδοχή, αλλά επιλογή τερματισμού μιας δίκης με απρόβλεπτη έκβαση.
Τι δεσμεύεται να αλλάξει
Πέρα από το χρηματικό σκέλος, η δικαστική απόφαση επιβάλλει συγκεκριμένες αλλαγές στη λειτουργία των πλατφορμών για τους έφηβους χρήστες. Η εταιρεία δεσμεύεται να καθιερώσει ημερήσια χρονικά όρια χρήσης καθώς και αποκλεισμούς κατά τις νυχτερινές ώρες. Προβλέπονται επίσης ενισχυμένα μέτρα επαλήθευσης ηλικίας, ώστε να αποτρέπεται η πρόσβαση παιδιών στις πλατφόρμες ή σε περιεχόμενο με ηλικιακούς περιορισμούς, μαζί με πρόσθετα εργαλεία που θα βοηθούν γονείς και κηδεμόνες να προστατεύουν τα παιδιά τους στο διαδίκτυο.
Οι δεσμεύσεις αυτές θεωρούνται από πολλούς εξίσου σημαντικές με το ίδιο το ποσό, καθώς επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο λειτουργίας των υπηρεσιών και ενδέχεται να λειτουργήσουν ως πρότυπο για ολόκληρο τον κλάδο. Η συμφωνία απαιτεί ωστόσο την έγκριση δικαστή για να τεθεί σε ισχύ.
Οι αριθμοί που κυκλοφορούσαν πριν από τη συμφωνία
Το ποσό των 16,68 δισεκατομμυρίων δολαρίων είναι τεράστιο, παραμένει όμως κλάσμα όσων συζητούνταν πριν από τη δίκη. Σε δικαστική της κατάθεση, η εταιρεία είχε αναφέρει ότι οι τέσσερις πολιτείες ζητούσαν ποινές που θα μπορούσαν θεωρητικά να φτάσουν ακόμη και το 1,4 τρισεκατομμύριο δολάρια. Οι ίδιες οι πολιτείες δεν είχαν ανακοινώσει συγκεκριμένο ύψος απαίτησης, είχαν όμως δηλώσει πριν από την έναρξη της διαδικασίας ότι η πραγματική τους αξίωση βρισκόταν πιο κοντά στα 200 δισεκατομμύρια δολάρια.
Πέρα από τις χρηματικές κυρώσεις, ζητούσαν πρόσθετες αποζημιώσεις, ουσιαστικές αλλαγές στον σχεδιασμό των πλατφορμών και περιορισμούς στη δυνατότητα των παιδιών να δημιουργούν λογαριασμούς – αιτήματα που εν μέρει ικανοποιούνται μέσα από τους όρους του συμβιβασμού.
Μπιλ Γκέιτς για AI: «Είναι το πιο επικίνδυνο εργαλείο που εφευρέθηκε ποτέ»
Η αντίδραση της αγοράς και το τι ακολουθεί
Η αγορά υποδέχθηκε θετικά την εξέλιξη. Η μετοχή της εταιρείας σημείωσε άνοδο 4% στην προσυνεδριακή διαπραγμάτευση αμέσως μετά την ανακοίνωση, καθώς οι επενδυτές αποτίμησαν ότι το κόστος αποδείχθηκε σημαντικά χαμηλότερο από τα σενάρια που κυκλοφορούσαν, ενώ ταυτόχρονα απομακρύνθηκε ο κίνδυνος μιας παρατεταμένης δίκης με απρόβλεπτο αποτέλεσμα.
Η υπόθεση αυτή ωστόσο δεν κλείνει το κεφάλαιο για τη Meta ούτε για τον κλάδο. Χιλιάδες αγωγές παραμένουν σε εκκρεμότητα εναντίον εταιρειών κοινωνικών δικτύων, τόσο από σχολικές περιφέρειες όσο και από οικογένειες, με αντικείμενο τις επιπτώσεις των πλατφορμών στους ανήλικους χρήστες. Ο συγκεκριμένος συμβιβασμός, με το μέγεθος και τους όρους που τον συνοδεύουν, αναμένεται να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για όσες υποθέσεις ακολουθήσουν.
