Ο Olaf, ο πολυαγαπημένος, αδέξιος χιονάνθρωπος από την τεράστια κινηματογραφική επιτυχία Frozen, έκανε την εμφάνισή του περπατώντας δίπλα στον διευθύνοντα σύμβουλο της Nvidia, Jensen Huang. Δεν επρόκειτο όμως για κάποιον ταλαντούχο ηθοποιό κρυμμένο μέσα σε μια ογκώδη στολή, ούτε για ένα παραδοσιακό, στατικό μηχάνημα (animatronic) βιδωμένο στο πάτωμα. Επρόκειτο για ένα πλήρως λειτουργικό, ελεύθερα κινούμενο ρομπότ, το οποίο αντιπροσωπεύει ξεκάθαρα το μέλλον της ψυχαγωγίας. Η δημιουργία του αποτελεί τον καρπό μιας πολυετούς, στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ της Disney Imagineering, της Nvidia και της Google DeepMind, και σηματοδοτεί την απαρχή μιας νέας εποχής όπου τα θεματικά πάρκα θα κατακλυστούν από ρομποτικούς χαρακτήρες που μοιάζουν και συμπεριφέρονται σαν να βγήκαν μόλις από την κινηματογραφική οθόνη.
Η εκπαίδευση μέσα από τον ψηφιακό κόσμο
Το πιο εντυπωσιακό και καινοτόμο στοιχείο πίσω από την κατασκευή του συγκεκριμένου ρομπότ δεν είναι τα προηγμένα μηχανικά του μέρη, αλλά ο τρόπος με τον οποίο “έμαθε” να ελέγχει το ίδιο του το σώμα. Αντί οι μηχανικοί να προγραμματίσουν χειροκίνητα και εξαντλητικά την κάθε του κίνηση – μια διαδικασία που απαιτεί τεράστιο χρόνο και συχνά οδηγεί σε αφύσικα, άκαμπτα αποτελέσματα – επέλεξαν τον σύγχρονο δρόμο της βαθιάς ενισχυτικής μάθησης (deep reinforcement learning). Χρησιμοποιώντας έναν υπερσύγχρονο, ανοιχτού κώδικα προσομοιωτή φυσικής με την ονομασία Kamino, ο οποίος τροφοδοτείται από την τεράστια υπολογιστική ισχύ των καρτών γραφικών της Nvidia, η ομάδα έρευνας και ανάπτυξης της Disney τοποθέτησε 100.000 ψηφιακά αντίγραφα του Olaf σε ένα εικονικό περιβάλλον.
Μέσα σε αυτόν τον απαιτητικό προσομοιωτή, τα ψηφιακά αντίγραφα μάθαιναν να περπατούν μέσω της παραδοσιακής μεθόδου της δοκιμής και του λάθους, ακριβώς όπως ένα μικρό παιδί κάνει τα πρώτα του, αβέβαια βήματα. Κάθε φορά που το ψηφιακό μοντέλο κατάφερνε να κάνει ένα βήμα που ταίριαζε απόλυτα με το χαρακτηριστικό, κωμικό και γεμάτο ενέργεια περπάτημα του ήρωα των ταινιών, το σύστημα το επιβράβευε. Αυτή η εξαντλητική, ψηφιακή εκπαίδευση μεταφέρθηκε στη συνέχεια απευθείας στο φυσικό ρομπότ, βάρους περίπου δεκαπέντε κιλών, επιτρέποντάς του να περπατά, να ισορροπεί και να αντιδρά στο φυσικό περιβάλλον με πρωτοφανή φυσικότητα, καταργώντας την ανάγκη για προκαθορισμένα, άκαμπτα σενάρια κίνησης.
Ξεπερνώντας την κοιλάδα του αλλόκοτου στη ρομποτική
Στον ακαδημαϊκό και βιομηχανικό τομέα της ρομποτικής, υπάρχει μια γνωστή, δυσάρεστη πρόκληση που ονομάζεται “κοιλάδα του αλλόκοτου” (uncanny valley). Πρόκειται για εκείνο το περίεργο συναίσθημα που προκαλείται στους ανθρώπους όταν ένα ρομπότ ή ένα ψηφιακό μοντέλο μοιάζει σχεδόν, αλλά όχι απόλυτα, ζωντανό. Ο ρομποτικός Olaf καταφέρνει να ξεπεράσει αυτό το τεράστιο οπτικό και ψυχολογικό εμπόδιο, διατηρώντας διαρκώς μια φυσική, άκρως εκφραστική κίνηση. Οι βετεράνοι σχεδιαστές της Disney Animation συνεργάστηκαν εξαιρετικά στενά με τους μηχανικούς, μεταφέροντας τις βασικές, απαράβατες αρχές του παραδοσιακού animation – όπως η τεχνική της συμπίεσης και της έκτασης (squash and stretch) – στο φυσικό, μηχανικό σώμα του ρομπότ. Εξοπλισμένο με ιριδίζουσες ίνες στο εξωτερικό του περίβλημα για να μιμείται την υφή από το μαγικό χιόνι και διαθέτοντας μαγνητικά αποσπώμενα μέρη που επιτρέπουν τα κλασικά οπτικά αστεία της ταινίας, το αποτέλεσμα είναι κυριολεκτικά αψεγάδιαστο.
Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι, παρά την εξαιρετικά προηγμένη τεχνητή νοημοσύνη που διαχειρίζεται εξ ολοκλήρου την ισορροπία, την αντίληψη του χώρου και τη βάδιση, ο Olaf δεν είναι ένα εντελώς αυτόνομο πλάσμα όσον αφορά την κοινωνική του επικοινωνία. Πίσω από τη ρομποτική μαγεία κρύβεται συνήθως ένας ταλαντούχος χειριστής, ο οποίος τηλεκατευθύνει τις αντιδράσεις και τις ομιλίες του χρησιμοποιώντας μια τροποποιημένη φορητή κονσόλα Steam Deck. Αυτός ο υπέροχος, υβριδικός συνδυασμός αυτόνομης μηχανικής κίνησης και ανθρώπινου, αυτοσχεδιαστικού ελέγχου είναι που του επιτρέπει να αλληλεπιδρά με τους επισκέπτες τόσο άμεσα και ζεστά. Μάλιστα, ο ίδιος ο ηθοποιός Josh Gad έχει ηχογραφήσει μια σειρά από νέες, ειδικές ατάκες αποκλειστικά για να εμπλουτίσει την προσωπικότητα αυτής της εκδοχής.
Ακραία προετοιμασία για τις προκλήσεις του πραγματικού κόσμου
Η μετάβαση από το απόλυτα ελεγχόμενο, προστατευμένο περιβάλλον ενός εργαστηρίου στις χαοτικές, απρόβλεπτες συνθήκες ενός πολυσύχναστου θεματικού πάρκου απαιτεί εξαντλητική προετοιμασία. Το συγκεκριμένο δημιούργημα δεν έμαθε απλώς να περπατά σε μια ομαλή, επίπεδη επιφάνεια. Επειδή η μεγάλη του πρεμιέρα περιλαμβάνει τη συμμετοχή του σε μια εντυπωσιακή εορταστική παράσταση πάνω σε μια πραγματική βάρκα εντός της λιμνοθάλασσας του πάρκου, οι μηχανικοί κατασκεύασαν ένα κινούμενο ομοίωμα πλοίου μέσα στις εγκαταστάσεις της Imagineering. Εκεί, το ρομπότ εκπαιδεύτηκε εντατικά να ισορροπεί στις διαρκείς αναταράξεις του νερού, ρυθμίζοντας τη στάση του σώματός του σε πραγματικό χρόνο.
Επιπλέον, το λογισμικό έμαθε να ελέγχει μέχρι και τη δύναμη με την οποία πατάει στο έδαφος. Στόχος ήταν τα βήματά του να είναι εντελώς αθόρυβα, διασφαλίζοντας ότι ο μηχανικός θόρυβος των κινητήρων δεν θα καταστρέφει σε καμία περίπτωση την ψευδαίσθηση της ζωής για το κοινό. Σε περίπτωση που οι εσωτερικοί του κινητήρες αρχίσουν να υπερθερμαίνονται κατά τη διάρκεια μιας παράστασης κάτω από τον καυτό ήλιο, το σύστημα τροποποιεί εντελώς αυτόματα τη στάση του για να μειώσει τη μηχανική καταπόνηση.
Το επόμενο μεγάλο κεφάλαιο για την παγκόσμια ψυχαγωγία
Το ντεμπούτο αυτού του τεχνολογικού θαύματος δεν είναι απλώς ένα μεμονωμένο πείραμα, αλλά ο απόλυτος προπομπός μιας τεράστιας αλλαγής στον χώρο της ζωντανής ψυχαγωγίας. Ο ρομποτικός Olaf ετοιμάζεται να υποδεχτεί τους πρώτους του επισκέπτες στις 26 Μαρτίου, κατά τη διάρκεια των λαμπερών εγκαινίων του νέου World of Frozen στη Disneyland του Παρισιού, ενώ αργότερα μέσα στο καλοκαίρι αναμένεται να κάνει την επίσημη εμφάνισή του και στη Disneyland του Χονγκ Κονγκ.
Η απόλυτη επιτυχία του συγκεκριμένου εγχειρήματος αποδεικνύει ότι τα όρια μεταξύ της ψηφιακής φαντασίας και της φυσικής, απτής πραγματικότητας γίνονται πλέον δυσδιάκριτα. Όπως επισημαίνουν τα κορυφαία στελέχη της εταιρείας, η ταχύτητα με την οποία μπορούν πλέον να δημιουργούν και να εκπαιδεύουν νέους, άκρως εκφραστικούς χαρακτήρες χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη είναι πρωτοφανής. Το κοινό μπορεί να αναμένει με βεβαιότητα ότι στο άμεσο μέλλον, οι τεχνολογικοί κολοσσοί θα γεμίσουν τα πάρκα με μια πληθώρα ρομποτικών ηρώων που θα περπατούν, θα μιλούν και θα αλληλεπιδρούν με τους επισκέπτες, μετατρέποντας τις αγαπημένες ιστορίες σε μια ζωντανή, συναρπαστική πραγματικότητα.
