Η AI βρίσκεται σήμερα σε μια παράδοξη θέση. Ποτέ δεν είχε τόσους πολλούς χρήστες και, ταυτόχρονα, ποτέ δεν προκαλούσε τόση δυσπιστία. Εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν καθημερινά ChatGPT, Gemini και άλλα AI εργαλεία, ενώ οι ίδιες κοινωνίες εμφανίζονται όλο και πιο ανήσυχες για το πού οδηγεί η συγκεκριμένη τεχνολογία.
Δεν πρόκειται απαραίτητα για αντίφαση. Οι άνθρωποι μπορούν να θεωρούν ένα εργαλείο χρήσιμο και ταυτόχρονα να ανησυχούν για τις εταιρείες που το ελέγχουν, τις θέσεις εργασίας που μπορεί να επηρεάσει, τα προσωπικά δεδομένα που συλλέγει ή την ταχύτητα με την οποία ενσωματώνεται σχεδόν παντού.
Χρησιμοποιούμε την AI περισσότερο από ποτέ
Τα στοιχεία χρήσης της AI είναι εντυπωσιακά. Περίπου οι μισοί ενήλικες στις ΗΠΑ δηλώνουν πλέον ότι χρησιμοποιούν κάποιο AI chatbot, από περίπου έναν στους τρεις το 2024. Σχεδόν ένας στους τέσσερις το χρησιμοποιεί καθημερινά.
Το ChatGPT έφτασε το ένα δισεκατομμύριο μηνιαίους ενεργούς χρήστες στο mobile τον Μάιο του 2026, ενώ το Gemini της Google είχε φτάσει τα 950 εκατομμύρια μηνιαίους χρήστες μέχρι τον Ιούλιο.
Η εικόνα δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ. Περισσότερο από το ένα τρίτο των πολιτών στις χώρες του OECD χρησιμοποίησε generative AI μέσα στο 2025, ενώ στους φοιτητές το ποσοστό φτάνει περίπου το 75%.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πλέον πειραματική τεχνολογία για enthusiasts. Έχει γίνει καθημερινό εργαλείο αναζήτησης, εργασίας, εκπαίδευσης, δημιουργίας περιεχομένου και προγραμματισμού.
Και όμως, η αισιοδοξία δεν ακολουθεί την ίδια πορεία
Εδώ εμφανίζεται το παράδοξο. Στις ΗΠΑ, περισσότεροι άνθρωποι περιμένουν αρνητικές παρά θετικές συνέπειες από την AI. Περίπου το 40% θεωρεί ότι θα επηρεάσει αρνητικά την κοινωνία τις επόμενες δύο δεκαετίες, έναντι μόλις 16% που περιμένει κυρίως θετική επίδραση.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι οι νεότεροι, οι οποίοι χρησιμοποιούν περισσότερο τα chatbots, εμφανίζονται και πιο δύσπιστοι.
Στις ηλικίες 18 έως 29 ετών, το 66% χρησιμοποιεί AI chatbots, αλλά σχεδόν οι μισοί θεωρούν ότι η AI θα έχει αρνητικές συνέπειες για την κοινωνία.
Αυτό από μόνο του αρκεί για να καταρρίψει την απλή εξήγηση ότι όσοι φοβούνται την AI είναι άνθρωποι που δεν τη χρησιμοποιούν ή δεν την καταλαβαίνουν.
Πολλοί από τους πιο ενεργούς χρήστες είναι ταυτόχρονα και επικριτές της.
Ίσως το πρόβλημα να μην είναι η ίδια η τεχνολογία
Η πιο ενδιαφέρουσα εξήγηση είναι ότι ο κόσμος δεν απορρίπτει απαραίτητα την τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο.
Απορρίπτει τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται και επιβάλλεται.
AI στις μηχανές αναζήτησης. AI στα smartphones. AI στα Windows. AI στα κοινωνικά δίκτυα. AI στα αυτοκίνητα, στις τηλεοράσεις, στα ακουστικά και σύντομα στα γυαλιά.
Για πολλές εταιρείες τεχνολογίας, η προσθήκη AI έχει μετατραπεί σχεδόν σε υποχρεωτικό χαρακτηριστικό κάθε νέου προϊόντος, ανεξάρτητα από το αν ο χρήστης το ζήτησε.
Ταυτόχρονα, οι ίδιες εταιρείες μιλούν συνεχώς για μια τεχνολογική επανάσταση που θα αλλάξει την εργασία, την εκπαίδευση και ολόκληρη την οικονομία.
Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί αυτή η αφήγηση προκαλεί άγχος και προβληματισμό.
Τα data centers έγιναν σύμβολο της αντίδρασης
Χαρακτηριστικό είναι το ζήτημα των AI data centers. Σε πρόσφατη αμερικανική δημοσκόπηση, το 71% δήλωσε ότι δεν θα ήθελε να κατασκευαστεί νέο AI data center στην περιοχή του.
Για σύγκριση, το 53% αντιτάχθηκε στην κατασκευή πυρηνικού σταθμού παραγωγής ενέργειας.
Η αντίδραση συνδέεται με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και νερού, τις επιπτώσεις στις τοπικές υποδομές και τον φόβο ότι το οικονομικό όφελος για τις κοινότητες δεν αντισταθμίζει το κόστος.
Δεν είναι λοιπόν απαραίτητα αντίδραση στο chatbot που γράφει ένα email σε δέκα δευτερόλεπτα. Είναι αντίδραση στην τεράστια βιομηχανική υποδομή που χτίζεται πίσω του.
Το έχουμε ξαναδεί με τα social media
Υπάρχει ένα προφανές προηγούμενο. Για χρόνια, εκατομμύρια άνθρωποι κατηγορούσαν το Facebook, το Instagram και το Twitter για προβλήματα ιδιωτικότητας, παραπληροφόρηση ή αρνητικές κοινωνικές επιπτώσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι σταματούσαν να τα χρησιμοποιούν.
Η χρησιμότητα και η αποδοχή μιας εταιρικής στρατηγικής είναι δύο διαφορετικά πράγματα.
Το ίδιο μπορεί να συμβαίνει τώρα με την τεχνητή νοημοσύνη.
Ένας εργαζόμενος μπορεί να ανησυχεί ότι η AI θα επηρεάσει το επάγγελμά του και την ίδια στιγμή να χρησιμοποιεί ChatGPT κάθε μέρα επειδή τον κάνει παραγωγικότερο.
Ένας φοιτητής μπορεί να πιστεύει ότι τα chatbots επηρεάζουν αρνητικά τη μάθηση και παράλληλα να τα χρησιμοποιεί για να καταλάβει μια δύσκολη έννοια. Δεν υπάρχει πραγματική αντίφαση.
Αυτή τη φορά όμως υπάρχει μεγαλύτερη πίεση για κανόνες
Η μεγάλη διαφορά σε σχέση με την εποχή των social media είναι ότι η πολιτική αντίδραση εμφανίστηκε πολύ νωρίτερα.
Στις ΗΠΑ έχουν ήδη κατατεθεί χιλιάδες νομοθετικές προτάσεις σε πολιτειακό επίπεδο για την AI, από deepfakes και προστασία παιδιών μέχρι automated decisions, εργασιακά δικαιώματα και χρήση της τεχνολογίας στην υγεία.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο AI Act δημιουργεί ήδη ένα πολύ πιο οργανωμένο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Παράλληλα υπάρχουν περισσότερες εναλλακτικές. Open-source models και μικρότερα AI συστήματα σημαίνουν ότι, τουλάχιστον προς το παρόν, η αγορά δεν ελέγχεται αποκλειστικά από δύο ή τρεις πλατφόρμες.
Και ίσως εκεί βρίσκεται το πραγματικό νόημα του παράδοξου. Οι άνθρωποι δεν λένε απαραίτητα «δεν θέλουμε AI». Λένε περισσότερο «θέλουμε να έχουμε λόγο στο πώς θα χρησιμοποιείται».
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις πιο χρήσιμες τεχνολογίες της εποχής μας και ταυτόχρονα σε μία από τις περισσότερο αμφισβητούμενες. Τα δύο δεν αλληλοαναιρούνται.
Ίσως, τελικά, το γεγονός ότι χρησιμοποιούμε την AI τόσο πολύ να είναι ακριβώς ο λόγος που αρχίσαμε να ενδιαφερόμαστε περισσότερο για το ποιος την ελέγχει.
