Η απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών στην Ελλάδα αποτελεί πλέον νομοθετική απόφαση, καθώς η Βουλή υπερψήφισε κατά πλειοψηφία το σχετικό νομοσχέδιο το βράδυ της Πέμπτης 22 Οκτωβρίου 2026. Το νέο πλαίσιο προβλέπει την έναρξη εφαρμογής του μέτρου από την 1η Ιανουαρίου 2027, μεταφέροντας στις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες την ευθύνη ελέγχου της ηλικίας των χρηστών τους.
Η ρύθμιση αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι ανήλικοι θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης στην Ελλάδα, εισάγοντας υποχρεώσεις επαλήθευσης ηλικίας και μηχανισμούς εποπτείας. Στο επίκεντρο βρίσκεται το Kids Wallet, χωρίς ωστόσο να αποτελεί τη μοναδική αποδεκτή τεχνολογική λύση. Το σημαντικότερο ζήτημα για την εφαρμογή του νόμου είναι η αξιόπιστη αναγνώριση της ηλικιακής κατηγορίας κάθε χρήστη, χωρίς να απαιτείται η αποκάλυψη περιττών προσωπικών δεδομένων.
Τι προβλέπει η απαγόρευση των social media
Το νομοσχέδιο, που κατατέθηκε από τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο, θεσπίζει το 15ο έτος ως ελάχιστο ηλικιακό όριο για την πρόσβαση στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που καλύπτονται από τη ρύθμιση.
Αυτό σημαίνει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2027 οι πλατφόρμες θα πρέπει να διαθέτουν κατάλληλους μηχανισμούς ώστε να αποτρέπεται η πρόσβαση χρηστών κάτω από το προβλεπόμενο όριο.
Το μέτρο αφορά υπηρεσίες στις οποίες οι χρήστες δημιουργούν προφίλ, δημοσιεύουν περιεχόμενο και αλληλεπιδρούν δημόσια με άλλους χρήστες. Δεν αποτελεί γενική απαγόρευση του διαδικτύου, ούτε περιορίζει συνολικά τη χρήση smartphones από παιδιά.
Οι υπηρεσίες αποκλειστικά ιδιωτικής επικοινωνίας δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής που έχει περιγράψει η κυβέρνηση.
Το νομοθετικό πλαίσιο δεν προβλέπει εξαίρεση που να επιτρέπει σε γονείς να παρακάμπτουν το ηλικιακό όριο δίνοντας απλώς τη συγκατάθεσή τους.
Πώς θα γίνεται η επαλήθευση ηλικίας
Η μεγαλύτερη τεχνική πρόκληση αφορά τον τρόπο με τον οποίο μια πλατφόρμα θα μπορεί να διαπιστώνει αν ένας χρήστης είναι τουλάχιστον 15 ετών.
Η απλή δήλωση ημερομηνίας γέννησης κατά τη δημιουργία λογαριασμού δεν αποτελεί αξιόπιστη μέθοδο επαλήθευσης, καθώς μπορεί εύκολα να παρακαμφθεί.
Το ελληνικό πλαίσιο προβλέπει την αξιοποίηση κατάλληλων, αναλογικών και αξιόπιστων μηχανισμών ελέγχου. Μεταξύ των προτεινόμενων λύσεων βρίσκονται το Gov.gr Wallet και το Kids Wallet, τα οποία μπορούν να επιβεβαιώνουν αν πληρούται το ηλικιακό όριο μέσω ψηφιακών διακριτικών.
Σύμφωνα με τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρη Παπαστεργίου, το Kids Wallet μπορεί να γνωστοποιεί στην πλατφόρμα μόνο αν ο χρήστης είναι πάνω ή κάτω από τα 15 έτη, χωρίς να μεταδίδει την ακριβή ημερομηνία γέννησης ή άλλα προσωπικά στοιχεία.
Πρόκειται για προσέγγιση που βασίζεται στην ελαχιστοποίηση δεδομένων. Αντί μια εταιρεία κοινωνικής δικτύωσης να συλλέγει πλήρη στοιχεία ταυτότητας, λαμβάνει την πληροφορία που είναι αναγκαία για να αποφασίσει αν επιτρέπεται η πρόσβαση.
Ωστόσο, το νομοσχέδιο δεν καθιστά υποχρεωτική τη χρήση του Kids Wallet. Οι πλατφόρμες μπορούν να αξιοποιήσουν διαφορετικές τεχνολογικές λύσεις, εφόσον ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις αξιοπιστίας και προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Τι θα γίνει με τους υπάρχοντες λογαριασμούς παιδιών
Η νέα ρύθμιση δεν αφορά αποκλειστικά τους λογαριασμούς που θα δημιουργηθούν μετά την 1η Ιανουαρίου 2027.
Η κυβερνητική παρουσίαση του πλαισίου προβλέπει και επανεπαλήθευση ηλικίας για υφιστάμενους λογαριασμούς, ώστε η εφαρμογή του περιορισμού να μην εξαρτάται μόνο από τα στοιχεία που έχουν δηλώσει παλαιότερα οι χρήστες.
Επομένως, το μέτρο αφορά και παιδιά που διαθέτουν ήδη προφίλ σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης.
Η πρακτική διαδικασία θα εξαρτηθεί από τους μηχανισμούς που θα εφαρμόσει κάθε πλατφόρμα και από τις οδηγίες των αρμόδιων εποπτικών αρχών.
Οι ευθύνες των πλατφορμών και οι ευρωπαϊκές κυρώσεις
Η εφαρμογή της απαγόρευσης συνδέεται με την ευρωπαϊκή Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, γνωστή ως Digital Services Act (DSA).
Το πλαίσιο προβλέπει συνεργασία των αρμόδιων ελληνικών και ευρωπαϊκών αρχών για τον έλεγχο συμμόρφωσης των εταιρειών τεχνολογίας, με αξιοποίηση των υφιστάμενων μηχανισμών εποπτείας και επιβολής κυρώσεων.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει, για συγκεκριμένες παραβάσεις των υποχρεώσεων των ψηφιακών υπηρεσιών, πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών μιας εταιρείας.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το μέτρο ανταποκρίνεται στην ανάγκη προστασίας των παιδιών από την προβληματική χρήση των social media, την έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο και τις πιθανές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.
Η πολιτική αντιπαράθεση και το επόμενο βήμα
Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε επί της αρχής με τη στήριξη της Νέας Δημοκρατίας. Το ΠΑΣΟΚ δήλωσε «παρών», ενώ ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, Ελληνική Λύση, Νίκη και Πλεύση Ελευθερίας το καταψήφισαν.
Η αντιπολίτευση διατύπωσε ενστάσεις για την αποτελεσματικότητα της απαγόρευσης και τον τρόπο εφαρμογής της, ενώ το ΠΑΣΟΚ παρουσίασε εναλλακτική πρόταση για ηλικιακά διαβαθμισμένη πρόσβαση, με μεγαλύτερη συμμετοχή των γονέων.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκεται παράλληλα σε εξέλιξη η συζήτηση για κοινές ρυθμίσεις προστασίας των ανηλίκων. Η Ελλάδα συμμετέχει στις χώρες που προωθούν ενιαίες τεχνολογικές λύσεις επαλήθευσης ηλικίας.
Για τους γονείς και τους ανήλικους χρήστες, η σημαντικότερη αλλαγή θα αρχίσει να γίνεται αισθητή από την 1η Ιανουαρίου 2027. Μέχρι τότε, οι πλατφόρμες καλούνται να προσαρμόσουν τα συστήματά τους, με το ζήτημα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων να αποτελεί κεντρική παράμετρο της εφαρμογής του νέου πλαισίου.
