Η Google και η Cathay Pacific συνεργάζονται για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος που περνά σχεδόν απαρατήρητο. Το πρόβλημα αυτό ονομάζεται contrails. Είναι οι λευκές γραμμές που αφήνουν πίσω τους τα αεροπλάνα. Το φυσικό φαινόμενο αυτό έχει συζητηθεί πολύ από ομάδες που αναπτύσσουν θεωρίες συνωμοσίας στο διαδίκτυο και μιλούν για ψεκασμούς που πραγματοποιούν τα αεροπλάνα. Κάτι βέβαια που δεν έχει καμία υπόσταση.
Η συνεργασία αυτή των Google και Cathay Pacific, εντάσσεται στο πρόγραμμα Operating Blue Skies και δοκιμάζει τεχνολογία περιορισμού τους με χρήση τεχνητής νοημοσύνης στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού.
Εκτός από τις διάφορες θεωρίες το μέγεθος του ζητήματος εξηγεί το ενδιαφέρον. Τα contrails ευθύνονται για περίπου το ένα τρίτο της συνολικής κλιματικής επίπτωσης της αεροπορίας – ποσοστό δυσανάλογο με την προσοχή που τους δίνεται στη δημόσια συζήτηση.
Πώς δημιουργούνται τα contrails και γιατί έχουν σημασία
Τα contrails σχηματίζονται όταν ένα αεροσκάφος διασχίζει ζώνες με ψυχρό και υγρό αέρα. Τα περισσότερα εξαφανίζονται μέσα σε λίγα λεπτά, ορισμένα όμως απλώνονται και παραμένουν για ώρες.
photo by Cathay Pacific
Εκεί ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα. Τα επίμονα contrails εμποδίζουν τη θερμότητα να διαφύγει από την ατμόσφαιρα, λειτουργώντας ένα λεπτό στρώμα νεφών. Η επίδραση αυτή δεν μοιάζει σημαντική σε μεμονωμένη πτήση, πολλαπλασιάζεται βέβαια όταν μιλάμε για χιλιάδες πτήσεις την ημέρα σε παγκόσμια κλίμακα.
Η λύση που δοκιμάζεται
Η προσέγγιση της Google είναι σχετικά απλή στη σύλληψή της. Συνδυάζοντας δορυφορικές εικόνες, μετεωρολογικά δεδομένα και αλγορίθμους πρόβλεψης, τα συστήματά της εντοπίζουν εκ των προτέρων τις ζώνες ψυχρού αέρα που ευνοούν τον σχηματισμό contrails.
Η πληροφορία μεταβιβάζεται στη συνέχεια στα αεροσκάφη, τα οποία μεταβάλλουν ελαφρώς το υψόμετρό τους ώστε να αποφύγουν τις συγκεκριμένες περιοχές. Πρόκειται για την ίδια λογική που εφαρμόζουν ήδη οι πιλότοι για την αποφυγή αναταράξεων.
Τα πρώτα αποτελέσματα
Η εταιρεία είχε ήδη πραγματοποιήσει δοκιμές πάνω από τις ΗΠΑ και τον Βόρειο Ατλαντικό. Η Cathay Pacific αποτελεί τον πρώτο εμπορικό της συνεργάτη στην Ασία, με τις δοκιμές να διεξάγονται σε πτήσεις εξαιρετικά μεγάλης απόστασης.
Σε περισσότερες από 80 πτήσεις που ακολούθησαν διαδρομές αποφυγής, η δορυφορική ανάλυση κατέγραψε μείωση 40% στη θέρμανση που προκαλείται από contrails. Ιδιαίτερα εντυπωσιακή ήταν η επίδοση στον διάδρομο Χονγκ Κονγκ-Σιγκαπούρης, όπου οι συνθήκες ευνοούν τον σχηματισμό επίμονων ιχνών. Οι προσαρμογές στη συγκεκριμένη διαδρομή αντιστοιχούσαν σε πάνω από το ήμισυ της συνολικής μείωσης.
Τι αξίζει και τι χρειάζεται προσοχή
Το ισχυρότερο πλεονέκτημα της μεθόδου είναι η απλότητά της. Δεν απαιτούνται νέα αεροσκάφη, ανασχεδιασμένοι κινητήρες ή εναλλακτικά καύσιμα – μόνο εξυπνότερος σχεδιασμός διαδρομών για αεροπλάνα που ήδη εκτελούν πτήσεις.
Υπάρχει ωστόσο μια παράμετρος που δεν αναφέρεται στην ανακοίνωση και αξίζει να τεθεί. Η αλλαγή υψομέτρου έχει κόστος σε καύσιμο, καθώς κάθε αεροσκάφος έχει βέλτιστο επίπεδο πτήσης. Το ερώτημα επομένως είναι αν το όφελος από τη μείωση των contrails υπερκαλύπτει τις πρόσθετες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα – ζήτημα στο οποίο η επιστημονική κοινότητα δεν έχει καταλήξει ομόφωνα.
Το επόμενο στάδιο και η ευρωπαϊκή διάσταση
Οι δύο εταιρείες προχωρούν πλέον σε διευρυμένη δεύτερη φάση, με τη συμμετοχή και μη κερδοσκοπικού οργανισμού που ειδικεύεται στην επιστήμη των contrails.
Για την Ευρώπη, το ζήτημα αποκτά και ρυθμιστική διάσταση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη θεσπίσει υποχρέωση παρακολούθησης και αναφοράς των μη σχετιζόμενων με διοξείδιο του άνθρακα επιπτώσεων της αεροπορίας, στην οποία περιλαμβάνονται και τα contrails, με τα πρώτα δεδομένα να συλλέγονται από τις αεροπορικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκά αεροδρόμια. Οι δοκιμές αυτού του τύπου έχουν επομένως άμεσο ενδιαφέρον και για τους ευρωπαίους μεταφορείς, οι οποίοι θα κληθούν σύντομα να δείξουν συγκεκριμένα αποτελέσματα.
