Οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης φαίνεται να αγοράζουν μαζικά παλιά βιβλία – και το ερώτημα που προκύπτει είναι αν αυτά καταστρέφονται στη διαδικασία. Οι εταιρείες AI βρίσκονται στο επίκεντρο υποψιών, καθώς παλαιοπώλες βιβλίων σε αρκετές χώρες καταγράφουν τους τελευταίους μήνες ένα περίεργο μοτίβο μαζικών παραγγελιών.
Οι μεγάλες παραγγελίες αφορούν παλιά βιβλία που συχνά δεν μοιράζονται κανένα προφανές κοινό στοιχείο – ούτε θέμα, ούτε συγγραφέα, ούτε είδος. Οι πωλητές μένουν έτσι να αναρωτιούνται ποιος τα θέλει και για ποιον λόγο.
Σύμφωνα με τις αναφορές βιβλιοπωλών στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία έχουν δεχθεί μαζικές παραγγελίες που καλύπτουν τα πάντα, από αγροτικά εγχειρίδια μέχρι βιογραφίες οδηγών αγώνων ταχύτητας.
Τα ύποπτα χαρακτηριστικά
Ορισμένα στοιχεία των παραγγελιών εντείνουν τις υποψίες. Κάποιοι αγοραστές φέρεται να χρησιμοποιούν αδιαφανή ψευδώνυμα, να στέλνουν τις παραγγελίες στις ίδιες αποθήκες εμπορευμάτων και να πληρώνουν πλήρη τιμή χωρίς να διαπραγματεύονται εκπτώσεις όγκου.
Το τελευταίο αυτό στοιχείο είναι ιδιαίτερα ασυνήθιστο: κανένας συνηθισμένος αγοραστής μεγάλων ποσοτήτων δεν παραιτείται από την έκπτωση. Παρόμοια δραστηριότητα έχει καταγραφεί, εξάλλου, και στις ΗΠΑ, στην Αυστραλία και στην Ευρώπη.
Οι ενδείξεις που ενισχύουν τη θεωρία
Δεν υπάρχει απόδειξη ότι οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης βρίσκονται πίσω από τις περισσότερες από αυτές τις αγορές. Αν, ωστόσο, εξετάσει κανείς όσα συμβαίνουν παράλληλα, η θεωρία δεν μοιάζει καθόλου εξωπραγματική.
Είχε εντοπιστεί, για παράδειγμα, σελίδα της ISBNdb που διαφήμιζε «προμήθεια έντυπων βιβλίων για τις ανάγκες του dataset των AI LLM σας». Η ISBNdb αφαίρεσε τη σελίδα στις 28 Ιουλίου, αναφέροντας ότι αποτελούσε μέρος μιας προσπάθειας διερεύνησης της ζήτησης και ότι η εταιρεία αποφάσισε να εγκαταλείψει την ιδέα.
Δύο ημέρες αργότερα, η εταιρεία εξέδωσε αναλυτικότερη διευκρίνιση, δηλώνοντας ότι ποτέ δεν αγόρασε, σάρωσε ή πούλησε βιβλίο για εκπαίδευση AI, ότι ποτέ δεν εκπαίδευσε μοντέλα και ότι η προτεινόμενη υπηρεσία δεν λειτούργησε ποτέ.
Υπάρχουν και άλλες ενδείξεις. Έχει αναφερθεί ότι η εταιρεία δεδομένων 2077AI, με έδρα τη Σιγκαπούρη, έχει συνδεθεί με αιτήματα για χιλιάδες εξειδικευμένα βιβλία – χωρίς αυτό, βεβαίως, να τη συνδέει με το ευρύτερο κύμα αγορών.
Τα παλιά βιβλία έχουν αξία
Μια πειστική θεωρία εξηγεί το ενδιαφέρον. Τα βιβλία που εκδόθηκαν πριν από την έκρηξη της generative AI προσφέρουν κάτι ολοένα πιο πολύτιμο στους δημιουργούς μοντέλων: τεράστιες ποσότητες υλικού γραμμένου από ανθρώπους, με ελάχιστο κίνδυνο να περιέχει κείμενο παραγόμενο από τεχνητή νοημοσύνη.
Καθώς το διαδίκτυο κατακλύζεται από συνθετικό περιεχόμενο, η «καθαρή» ανθρώπινη γραφή μετατρέπεται σε σπάνιο και περιζήτητο αγαθό. Η σελίδα που αφαιρέθηκε προωθούσε, άλλωστε, τα παλαιότερα έντυπα βιβλία ακριβώς για αυτόν τον λόγο.
Το ανησυχητικό προηγούμενο
Δυστυχώς, γνωρίζουμε ήδη ότι η καταστροφική σάρωση συμβαίνει στην πράξη.
Δικαστικά έγγραφα είχαν αποκαλύψει ότι η Anthropic δαπάνησε εκατομμύρια για την απόκτηση φυσικών βιβλίων, κόβοντας τις ράχες τους, σαρώνοντας το περιεχόμενο και στη συνέχεια στέλνοντας τα βιβλία για ανακύκλωση, κατά τη δημιουργία της βιβλιοθήκης εκπαίδευσής της. Η Anthropic αναφέρει ότι τα προγράμματα απόκτησής της δεν αγοράζουν και δεν καταστρέφουν σπάνια ή παλαιά βιβλία συλλεκτικής αξίας.
Το πραγματικό διακύβευμα
Για όποιον αναζητά παλιά και εξαντλημένα βιβλία, η προοπτική αυτή είναι ανησυχητική. Ορισμένοι τίτλοι κυκλοφόρησαν σε περιορισμένες εκδόσεις και, μόλις εξαφανιστούν τα τελευταία αντίτυπα, η εύρεση ενός ακόμη γίνεται εξαιρετικά δύσκολη.
Η ιδέα ότι ένα από αυτά τα ελάχιστα εναπομείναντα αντίτυπα θα μπορούσε να καταστραφεί απλώς και μόνο για να εξαχθεί το κείμενό του και να τροφοδοτήσει την εκπαίδευση ενός μοντέλου δεν είναι εύκολο να γίνει αποδεκτή.
Το ερώτημα, τελικά, δεν αφορά μόνο τα πνευματικά δικαιώματα ή την αξία των δεδομένων. Αφορά την πολιτιστική κληρονομιά και το αν κάποιος ελέγχει τι ακριβώς κόβεται και σαρώνεται – πριν αυτό χαθεί οριστικά.
