Νέα επιστημονική έρευνα δείχνει ότι 560 εκατομμύρια παιδιά βιώνουν έναν επιπλέον μήνα θερμικού στρες κάθε χρόνο εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.
Η κλιματική αλλαγή προσθέτει έναν ολόκληρο επιπλέον μήνα θερμικού στρες κάθε χρόνο στη ζωή εκατοντάδων εκατομμυρίων παιδιών, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα που δημοσιεύθηκε πρόσφατα από ερευνητές του Vrije Universiteit Brussel (VUB). Πρόκειται για μια από τις πιο συγκεκριμένες αποτιμήσεις που έχουν γίνει ως σήμερα για το πόσο έχει ήδη επιβαρύνει η υπερθέρμανση του πλανήτη την καθημερινότητα των πιο ευάλωτων ηλικιακών ομάδων.
Ο αριθμός είναι εντυπωσιακός. 560 εκατομμύρια παιδιά κάτω των δέκα ετών σε ολόκληρο τον κόσμο βιώνουν τουλάχιστον έναν επιπλέον μήνα θερμικού στρες ετησίως εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Η επικεφαλής ερευνήτρια της μελέτης τονίζει ότι η ελπίδα της είναι να αυξηθεί η δημόσια συνειδητοποίηση πως το φαινόμενο δεν αποτελεί μελλοντική απειλή αλλά παρόν πρόβλημα, το οποίο πλήττει ήδη την υγεία των πιο ευάλωτων.
Τι σημαίνει θερμικό στρες
Η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε διεθνές πρότυπο για τον ορισμό του μέτριου θερμικού στρες. Πρόκειται για ημέρες κατά τις οποίες συνιστώνται προστατευτικά μέτρα, όπως διαλείμματα ξεκούρασης, ώστε να αποφευχθούν ασθένειες που σχετίζονται με τη ζέστη. Δεν μιλάμε δηλαδή για ακραίους καύσωνες, αλλά για συνθήκες που απαιτούν αλλαγή συμπεριφοράς στην καθημερινή ζωή.
Ο δείκτης αυτός δεν εξαρτάται μόνο από τη θερμοκρασία. Η υγρασία παίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς ο ανθρώπινος οργανισμός δροσίζεται μέσω της εφίδρωσης και η εξάτμιση επιβραδύνεται σημαντικά όταν ο αέρας είναι υγρός. Έτσι, η θερμότητα συσσωρεύεται στο σώμα ακόμη και σε σχετικά χαμηλότερες θερμοκρασίες, δημιουργώντας συνθήκες επικίνδυνες για τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του οργανισμού.
Γιατί τα παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο
Η φυσιολογία των μικρών παιδιών διαφέρει ουσιαστικά από εκείνη των ενηλίκων. Ο μηχανισμός θερμορύθμισης, το ανοσοποιητικό σύστημα, το νευρικό σύστημα και η ανάπτυξη του εγκεφάλου βρίσκονται σε εξέλιξη κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής, καθιστώντας τον οργανισμό ιδιαίτερα ευάλωτο σε περιβαλλοντική καταπόνηση. Ένα βρέφος δεν αντιδρά στη ζέστη όπως ένας ενήλικας – η αναλογία επιφάνειας προς όγκο σώματος, η περιορισμένη ικανότητα εφίδρωσης και η αδυναμία να εκφράσει ή να διαχειριστεί μόνο του την καταπόνηση αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην άμεση θερμοπληξία. Το θερμικό στρες συνδέεται με υποσιτισμό, με αυξημένη ευπάθεια σε λοιμώδη νοσήματα που εξαπλώνονται σε υψηλές θερμοκρασίες, καθώς και με προβλήματα κατά την κύηση. Οι έγκυες γυναίκες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες λόγω του επιπλέον σωματικού βάρους και των ορμονικών μεταβολών, ενώ η έκθεση σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας και υγρασίας στα τελευταία στάδια της εγκυμοσύνης μπορεί να προκαλέσει πρόωρο τοκετό, με συνέπειες στην ανάπτυξη του παιδιού που είναι δύσκολο να αντιστραφούν.
Η καθημερινότητα που αλλάζει
Πέρα από τα επιστημονικά δεδομένα, η αλλαγή γίνεται αισθητή στην πράξη. Ολοένα και περισσότερες οικογένειες περνούν το μεγαλύτερο μέρος του καλοκαιριού σε κλειστούς χώρους, αποφεύγοντας εξωτερικές δραστηριότητες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αυτονόητες. Οι προειδοποιήσεις ακραίας ζέστης, με οδηγίες παραμονής σε κλιματιζόμενο χώρο και αποφυγής της έκθεσης στον ήλιο, έχουν μετατραπεί σε τακτικό στοιχείο της καλοκαιρινής ρουτίνας σε πολλές περιοχές του πλανήτη.
Το κόστος επεκτείνεται και στην εκπαίδευση. Σχολεία αναγκάζονται να κλείνουν λόγω υψηλών θερμοκρασιών, με δεκάδες εκατομμύρια παιδιά να χάνουν διδακτικές ημέρες κάθε χρόνο. Παράλληλα, η επιβάρυνση δεν κατανέμεται ισότιμα: οι πληθυσμοί με χαμηλότερο εισόδημα και περιορισμένη πρόσβαση σε κλιματισμό ή σε κατάλληλη στέγαση πλήττονται δυσανάλογα περισσότερο.
Μια τάση που εντείνεται
Τα ευρύτερα δεδομένα επιβεβαιώνουν την εικόνα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, το ποσοστό του πληθυσμού που βιώνει τουλάχιστον 90 ημέρες έντονου θερμικού στρες ετησίως έχει ανέβει από το 55% της δεκαετίας του 1970 στο 70% σήμερα. Ορισμένες περιοχές καταγράφουν έως και 50 επιπλέον ημέρες θερμικού στρες τον χρόνο, ενώ οι πιο ζεστές νύχτες θερμαίνονται ταχύτερα από τις πιο ζεστές ημέρες – εξέλιξη ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς η νυχτερινή ανάκαμψη του οργανισμού αποτελεί βασικό μηχανισμό προστασίας.
Το συμπέρασμα των ερευνητών είναι σαφές. Η κλιματική αλλαγή δεν μετριέται μόνο σε θανάτους αλλά και στο πόσο αλλάζει τη ζωή όσων επιβιώνουν – και ιδίως των παιδιών που μεγαλώνουν σε έναν πλανήτη με ολοένα και περισσότερες ημέρες κατά τις οποίες το απλό παιχνίδι σε εξωτερικό χώρο γίνεται επικίνδυνο.
