Η Οδύσσεια του Christopher Nolan σε IMAX αξίζει το δικό της μακρύ ταξίδι — αυτό είναι το συμπέρασμα όσων έχουν ζήσει την εμπειρία της ταινίας στη μεγαλύτερη δυνατή οθόνη. Η Οδύσσεια χαρακτηρίστηκε αριστούργημα ακόμη και σε προβολή 70mm φιλμ σε συμβατική αίθουσα, όμως η σύγκριση με το IMAX αποδεικνύεται συντριπτική. Το πλάνο του Δούρειου Ίππου θαμμένου σε μια παραλία υψώνεται πάνω από το κοινό, ενώ η εναέρια λήψη του σπιτιού του Οδυσσέα στα βράχια της Ιθάκης κόβει κυριολεκτικά την ανάσα.
Ως η πρώτη χολιγουντιανή ταινία που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου σε IMAX φιλμ, δικαιολογεί απόλυτα την αναζήτηση της πλησιέστερης αίθουσας IMAX 70mm για να δει κανείς το πλήρες όραμα του σκηνοθέτη.
Η λέξη-κλειδί είναι η καθήλωση
Σε μια απλή αίθουσα, Η Οδύσσεια παραμένει μέσα στο κάδρο της οθόνης και δεν δίνει την εντύπωση στον θεατή να ενσωματώνεται η εμπειρία της θέασης του iMAX αλλά είναι σαν όλες τις ταινίες που έχουμε συνηθίσει στην μεγάλη οθόνη.
Μια αίθουσα IMAX δεν είναι τόσο «απλή». Με οθόνη που φτάνει τα 18 μέτρα ύψος και σχεδόν 25 μέτρα πλάτος, η εικόνα γεμίζει ολόκληρο το οπτικό πεδίο του θεατή. Είναι αδύνατο να μη νιώσει κανείς ότι βρίσκεται δίπλα στο πλήρωμα του Οδυσσέα, την ώρα που κρύβεται από τον κύκλωπα Πολύφημο ή παλεύει με τη φουρτουνιασμένη Μεσόγειο.
Υπάρχει, βεβαίως, και η άλλη όψη. Ανάλογα με τη θέση, το IMAX ίσως δεν είναι ιδανικό για όποιον θέλει να βλέπει πάντα ολόκληρη την εικόνα. Ακόμη όμως και από τη δεύτερη σειρά, η δράση και οι συνθέσεις του διευθυντή φωτογραφίας Hoyte van Hoytema παραμένουν ευκρινείς. Το φορμά ευνοεί μάλιστα την εστίαση στις μικρότερες λεπτομέρειες του κάδρου. Ο Τηλέμαχος, ο γιος του Οδυσσέα, που προπονείται στα βράχια σε ένα εναρκτήριο πλάνο, μετά βίας διακρίνεται σε συμβατική αίθουσα — στο IMAX είναι πεντακάθαρος.
Ήχος που «καρφώνεται» στη σπονδυλική στήλη
Η καθηλωτική αίσθηση δεν περιορίζεται στην εικόνα. Το πανίσχυρο ηχοσύστημα μιας πραγματικής IMAX αίθουσας χτίζει πάνω στην τεράστια οθόνη: στις μεγάλες σκηνές μάχης διακρίνεται ο ήχος συγκεκριμένων όπλων, ενώ το βομβαρδιστικό score του συνθέτη Ludwig Göransson μοιάζει να σφυροκοπά τη σπονδυλική στήλη του θεατή. Μια ιδιαίτερα σκληρή σκηνή, με άνδρες που μεταμορφώνονται σε χοίρους, αποκτά στο IMAX σχεδόν βιωματική διάσταση — η εικόνα γίνεται πιο ευκρινής και τα οστά που παραμορφώνονται ακούγονται με τρόπο ανατριχιαστικό, είτε το θέλει κανείς είτε όχι.
Ο ανθρώπινος μόχθος πίσω από το θέαμα
Πέρα από το θέαμα των εντυπωσιακών τοπίων σε γιγαντιαία κλίμακα, το μέγεθος της οθόνης αναδεικνύει και κάτι βαθύτερο: το πόση ανθρώπινη προσπάθεια κρύβει η παραγωγή. Τα καράβια χτίστηκαν στ’ αλήθεια και ταξίδεψαν στην θάλασσα. Εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν για να μετακινήσουν έναν Δούρειο Ίππο σε φυσικό μέγεθος από μια παραλία. Δύο χιλιάδες κομπάρσοι επιστρατεύτηκαν για να δείχνει η πολιορκία της Τροίας αληθινά επική και πειστική.
Η μεταφορά των τεράστιων IMAX καμερών σε όλο τον κόσμο και η κατασκευή πρακτικών σκηνικών είναι ασύγκριτα δυσκολότερη από τα γυρίσματα σε LED backgrounds, όπως εκείνα των πρόσφατων Star Wars και Marvel productions. Το αποτέλεσμα, όμως, μιλά από μόνο του. Έπος τέτοιας κλίμακας έχει να εμφανιστεί δεκαετίες.
Ο Nolan απέναντι στο AI
Η Οδύσσεια λειτουργεί έτσι και ως υπενθύμιση του πώς η τεχνολογία μπορεί να ενδυναμώσει την ανθρώπινη δημιουργικότητα χωρίς να την αντικαταστήσει — σε πλήρη αντίθεση με εγχειρήματα όπως το εξ ολοκλήρου παραγόμενο από τεχνητή νοημοσύνη Odysseus: The Fall, με χαρακτήρες που δείχνουν απάνθρωποι και περιβάλλοντα βγαλμένα από video game.
Ο ίδιος ο Nolan, άνθρωπος που δεν χρησιμοποιεί καν smartphone, δεν βλέπει μεγάλο μέλλον στο AI. «Το ενδιαφέρον με την τεχνητή νοημοσύνη είναι ότι δεν έχω ξαναδεί τεχνολογία που να έχει υιοθετηθεί τόσο επιτυχημένα από τη Wall Street, τους επενδυτές και τις εταιρείες τεχνολογίας και να έχει απορριφθεί τόσο ολοκληρωτικά από το κοινό», δήλωσε πρόσφατα ο σκηνοθέτης, προσθέτοντας: «Η ιδέα ότι αντικαθιστά συλλήβδην τα ανθρώπινα όντα και την ανθρώπινη δημιουργικότητα, για μένα είναι ανοησία».
Ένα ταξίδι που αξίζει τον κόπο
Η πρόσβαση στην πλήρη εμπειρία δεν είναι εύκολη υπόθεση. Οι γνήσιες αίθουσες IMAX 70mm σπανίζουν, οι μικρότερες οθόνες που παριστάνουν το IMAX δεν αποδίδουν το ίδιο αποτέλεσμα και τα εισιτήρια είναι πιθανότατα εξαντλημένα για εβδομάδες. Όμως, όπως και το ταξίδι του ίδιου του Οδυσσέα, Η Οδύσσεια σε πραγματικό IMAX αξίζει κάθε προσπάθεια για να τη φτάσει κανείς.
