Οι ανεπιθύμητες τηλεφωνικές κλήσεις αποτελούν ένα από τα πιο ενοχλητικά προβλήματα της καθημερινής χρήσης των smartphones.
Διαφημιστικές εταιρείες, αυτοματοποιημένα συστήματα κλήσεων και επιτήδειοι που προσποιούνται εκπροσώπους τραπεζών ή εταιρειών ταχυμεταφορών μπορούν να επικοινωνούν επανειλημμένα με τον ίδιο αριθμό. Το ερώτημα που προκύπτει είναι απλό: πώς βρήκαν τον αριθμό του κινητού μας, ακόμη και όταν δεν τον έχουμε δημοσιοποιήσει;
Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο συλλέγονται, διακινούνται και αποθηκεύονται τα προσωπικά δεδομένα. Ένας αριθμός τηλεφώνου μπορεί να καταλήξει σε λίστες ανεπιθύμητων κλήσεων μέσω διαρροών δεδομένων, εμπορικών βάσεων πληροφοριών, διαδικτυακών εγγραφών ή ακόμη και εντελώς τυχαίων κλήσεων.
Υπάρχουν, ωστόσο, συγκεκριμένες ενέργειες που μπορούν να περιορίσουν την έκθεσή του και να μειώσουν αισθητά τις ενοχλήσεις.
Πώς αποκτούν οι άγνωστοι τον αριθμό του κινητού σας
Ένας από τους συνηθέστερους τρόπους συλλογής τηλεφωνικών αριθμών είναι οι υπηρεσίες στις οποίες εγγράφονται καθημερινά οι χρήστες.
Η δημιουργία λογαριασμού σε ηλεκτρονικό κατάστημα, η συμμετοχή σε διαγωνισμό ή η εγγραφή σε πρόγραμμα επιβράβευσης μπορεί να συνοδεύεται από αίτημα καταχώρισης αριθμού τηλεφώνου.
Ανάλογα με τους όρους χρήσης και τις σχετικές επιλογές συγκατάθεσης, τα στοιχεία ενδέχεται να αξιοποιηθούν για εμπορική προώθηση ή να κοινοποιηθούν σε συνεργαζόμενες επιχειρήσεις.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι χρήστες ενεργοποιούν χωρίς να το αντιληφθούν επιλογές λήψης διαφημιστικών επικοινωνιών, ιδιαίτερα όταν οι σχετικές ρυθμίσεις παρουσιάζονται με δυσνόητο τρόπο.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι εταιρείες εμπορίας δεδομένων, γνωστές ως data brokers. Αυτές συγκεντρώνουν πληροφορίες από διαφορετικές πηγές και δημιουργούν εμπορικές βάσεις δεδομένων, οι οποίες μπορούν να περιλαμβάνουν στοιχεία επικοινωνίας και καταναλωτικές προτιμήσεις.
Η επεξεργασία και εμπορική αξιοποίηση προσωπικών δεδομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπόκειται στον GDPR και απαιτεί νόμιμη βάση. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συλλογή ή μεταπώληση τηλεφωνικών αριθμών είναι αυτομάτως νόμιμη.
Διαρροές δεδομένων και ψεύτικες ιστοσελίδες
Ένας ακόμη τρόπος με τον οποίο ένας αριθμός μπορεί να καταλήξει σε ανεπιθύμητες λίστες είναι οι παραβιάσεις ασφαλείας.
Όταν μια ηλεκτρονική υπηρεσία δέχεται κυβερνοεπίθεση, μπορεί να διαρρεύσουν στοιχεία χρηστών, όπως ονόματα, διευθύνσεις email και αριθμοί τηλεφώνου.
Ακόμη και αν ο χρήστης έχει διαγράψει τον λογαριασμό του, πληροφορίες από παλαιότερες διαρροές ενδέχεται να συνεχίζουν να κυκλοφορούν.
Παράλληλα, οι επιθέσεις phishing χρησιμοποιούν πλαστές ιστοσελίδες, παραπλανητικά SMS και ψεύτικες αγγελίες εργασίας για να αποσπάσουν προσωπικά στοιχεία.
Ένα μήνυμα που ενημερώνει για δήθεν πρόβλημα στην παράδοση ενός δέματος μπορεί να οδηγεί σε ιστοσελίδα που ζητά αριθμό κινητού, διεύθυνση και στοιχεία πληρωμής.
Η συμπλήρωση μιας τέτοιας φόρμας μπορεί να προσφέρει στους απατεώνες περισσότερες πληροφορίες από όσες είχαν αρχικά στη διάθεσή τους.
Μπορούν να σας καλέσουν ακόμη και χωρίς να γνωρίζουν τον αριθμό σας
Δεν απαιτείται πάντοτε να έχει διαρρεύσει ο αριθμός τηλεφώνου για να δεχθεί κάποιος ανεπιθύμητες κλήσεις.
Ορισμένα αυτοματοποιημένα συστήματα πραγματοποιούν μαζικές δοκιμές τηλεφωνικών αριθμών, χρησιμοποιώντας τυχαίους ή διαδοχικούς αριθμητικούς συνδυασμούς.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένας καινούργιος αριθμός, που δεν έχει χρησιμοποιηθεί για διαδικτυακές εγγραφές, μπορεί να δεχθεί spam calls.
Υπάρχει επίσης η τεχνική caller ID spoofing, μέσω της οποίας οι επιτήδειοι εμφανίζουν στην οθόνη του παραλήπτη διαφορετικό αριθμό από εκείνον που χρησιμοποιούν πραγματικά.
Έτσι, μια κλήση μπορεί να φαίνεται ότι προέρχεται από ελληνικό κινητό, τράπεζα ή γνωστή επιχείρηση, χωρίς αυτό να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Για τον λόγο αυτό, η εμφάνιση ενός γνώριμου αριθμού δεν αποτελεί απόδειξη ότι ο καλών είναι αξιόπιστος.
Πώς να περιορίσετε τις ανεπιθύμητες κλήσεις σε Android και iPhone
Τα σύγχρονα smartphones διαθέτουν ενσωματωμένες λειτουργίες προστασίας από ύποπτες τηλεφωνικές κλήσεις.
Στα Android smartphones που χρησιμοποιούν την εφαρμογή Phone by Google, η επιλογή «Caller ID και ανεπιθύμητες κλήσεις» μπορεί να αναγνωρίζει γνωστούς αριθμούς spam και, όπου υποστηρίζεται, να φιλτράρει αυτόματα τις αντίστοιχες κλήσεις.
Στο iPhone, οι χρήστες μπορούν να ενεργοποιήσουν τη σίγαση άγνωστων αριθμών μέσα από τις ρυθμίσεις της εφαρμογής Τηλέφωνο. Ανάλογα με την έκδοση iOS και τη χώρα, προσφέρονται επίσης πρόσθετες δυνατότητες ελέγχου των εισερχόμενων κλήσεων.
Χρειάζεται πάντως προσοχή, καθώς η πλήρης σίγαση άγνωστων αριθμών μπορεί να αποκρύψει και σημαντικές κλήσεις από γιατρούς, εταιρείες ταχυμεταφορών ή άλλες υπηρεσίες.
Για περαιτέρω προστασία, είναι προτιμότερο να αποφεύγετε τη δημοσίευση του προσωπικού σας αριθμού σε δημόσια προφίλ και να μην τον καταχωρίζετε σε υπηρεσίες που δεν τον χρειάζονται πραγματικά.
Τι ισχύει στην Ελλάδα για τις διαφημιστικές κλήσεις
Στην Ελλάδα υπάρχει μια επιπλέον δυνατότητα προστασίας μέσω του Μητρώου του άρθρου 11 του νόμου 3471/2006.
Οι συνδρομητές μπορούν να ζητήσουν δωρεάν από τον τηλεπικοινωνιακό τους πάροχο να ενταχθούν στο μητρώο των αριθμών που δεν επιθυμούν να δέχονται τηλεφωνικές κλήσεις εμπορικής προώθησης.
Οι εταιρείες που πραγματοποιούν νόμιμες διαφημιστικές κλήσεις με ανθρώπινη παρέμβαση οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη αυτές τις δηλώσεις.
Για αυτοματοποιημένες διαφημιστικές κλήσεις και προωθητικά SMS ισχύουν αυστηρότεροι κανόνες προηγούμενης συγκατάθεσης, με συγκεκριμένες νόμιμες εξαιρέσεις για ορισμένες μορφές ηλεκτρονικής προώθησης.
Εάν οι ενοχλήσεις συνεχιστούν, ο πολίτης μπορεί να υποβάλει καταγγελία στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, διατηρώντας στοιχεία όπως την ημερομηνία, την ώρα και τον εμφανιζόμενο αριθμό της κλήσης.
Πώς θα μάθετε αν έχουν διαρρεύσει τα στοιχεία σας
Μια χρήσιμη πρώτη ενέργεια είναι ο έλεγχος της διεύθυνσης email σας μέσω της υπηρεσίας Have I Been Pwned, η οποία καταγράφει γνωστές παραβιάσεις δεδομένων.
Η υπηρεσία μπορεί να δείξει εάν ένας λογαριασμός email έχει εμφανιστεί σε καταγεγραμμένη διαρροή, όχι όμως να αποδείξει από πού απέκτησαν οι spam callers τον τηλεφωνικό αριθμό σας.
Μπορείτε επίσης να αναζητήσετε τον αριθμό σας σε μηχανές αναζήτησης, τοποθετώντας τον μέσα σε εισαγωγικά, ώστε να διαπιστώσετε εάν εμφανίζεται σε δημόσια προσβάσιμες σελίδες.
Σύμφωνα με τον GDPR, μπορείτε να ζητήσετε από επιχειρήσεις να σταματήσουν να χρησιμοποιούν τα προσωπικά σας δεδομένα για απευθείας διαφημιστική προώθηση.
Τέλος, όταν λαμβάνετε ύποπτη κλήση ή SMS, μην αποκαλύπτετε κωδικούς, στοιχεία τραπεζικών λογαριασμών ή κωδικούς επιβεβαίωσης. Αποφύγετε επίσης συνδέσμους από άγνωστους αποστολείς και επιλογές που σας ζητούν να πατήσετε κάποιο πλήκτρο για διαγραφή από λίστα.
Η πλήρης εξάλειψη των ανεπιθύμητων κλήσεων δεν είναι πάντοτε εφικτή. Ο συνδυασμός περιορισμένης κοινοποίησης προσωπικών στοιχείων, ρυθμίσεων φιλτραρίσματος και άσκησης των διαθέσιμων δικαιωμάτων μπορεί, ωστόσο, να μειώσει σημαντικά το πρόβλημα.
