Claude και Anthropic μπροστά σε μια ιστορική ανακάλυψη – Έλυσε ίσως το μεγαλύτερο μαθηματικό πρόβλημα της χιλιετίας

Ένα από τα μεγαλύτερα άλυτα προβλήματα στην ιστορία των μαθηματικών ενδέχεται να έχει βρει τη λύση του με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. Ο μαθηματικός Levent Alpöge, που εργάζεται στην Anthropic, ανακοίνωσε στις 20 Νοεμβρίου ότι πιστεύει πως κατάφερε, σε συνεργασία με το Claude, να αποδείξει την περίφημη Υπόθεση Riemann, ένα πρόβλημα που παραμένει ανοιχτό από το 1859.

Η ανακοίνωση συνοδεύτηκε από περίπου 17 εκατομμύρια γραμμές κώδικα στη γλώσσα Lean, μέσω της οποίας μπορούν να ελεγχθούν μαθηματικές αποδείξεις από υπολογιστές. Οι πρώτοι ανεξάρτητοι έλεγχοι κατόρθωσαν να εκτελέσουν επιτυχώς τον κώδικα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η απόδειξη έχει αναγνωριστεί οριστικά. Αν αντέξει στην επιστημονική αξιολόγηση, το αποτέλεσμα θα αποτελεί ιστορική εξέλιξη τόσο για τα μαθηματικά όσο και για τις δυνατότητες των σύγχρονων συστημάτων AI.

Η Υπόθεση Riemann συγκαταλέγεται στα επτά Προβλήματα της Χιλιετίας του Clay Mathematics Institute, με χρηματικό έπαθλο ενός εκατομμυρίου δολαρίων για την επίλυσή της. Επί 167 χρόνια, έχει απασχολήσει μερικούς από τους σημαντικότερους μαθηματικούς στον κόσμο, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει γίνει αποδεκτή κάποια ολοκληρωμένη απόδειξη.

Τι ακριβώς προβλέπει η Υπόθεση Riemann

Το Claude της Anthropic φέρεται να έλυσε ένα από τα μεγαλύτερα μαθηματικά προβλήματα των τελευταίων 167 ετών

Η Υπόθεση Riemann αφορά τη συνάρτηση ζήτα, μια μαθηματική συνάρτηση που συνδέεται με την κατανομή των πρώτων αριθμών, δηλαδή εκείνων που διαιρούνται μόνο με το 1 και τον εαυτό τους.

Ο Γερμανός μαθηματικός Bernhard Riemann διατύπωσε την υπόθεση ότι όλα τα μη τετριμμένα μηδενικά της συγκεκριμένης συνάρτησης βρίσκονται σε μια συγκεκριμένη ευθεία του μιγαδικού επιπέδου, όπου το πραγματικό τους μέρος ισούται με 1/2.

Η επαλήθευσή της θα επέτρεπε στους μαθηματικούς να προσδιορίζουν με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια τις αποκλίσεις στην κατανομή των πρώτων αριθμών. Εκατοντάδες μαθηματικά αποτελέσματα έχουν διατυπωθεί με την παραδοχή ότι η υπόθεση ισχύει, χωρίς όμως να έχει αποδειχθεί.

Η συνεργασία με το Claude

Claude και Anthropic μπροστά σε μια ιστορική ανακάλυψη - Έλυσε ίσως το μεγαλύτερο μαθηματικό πρόβλημα της χιλιετίας
Photo by claude

Στην τετρασέλιδη ανακοίνωση που δημοσίευσε στον προσωπικό του ιστότοπο, ο Alpöge περιγράφει μια ιδιαίτερα απαιτητική ερευνητική διαδικασία, η οποία ξεκίνησε στις αρχές Οκτωβρίου.

Ο ίδιος καθοδηγούσε το Claude στην αναζήτηση μαθηματικών προσεγγίσεων, συνδυάζοντας διαφορετικές ιδέες από τη θεωρία αριθμών. Κατά την περιγραφή του, το AI ανέπτυξε στα τελικά στάδια επιχειρήματα που ξεπερνούσαν το πεδίο της δικής του εξειδίκευσης.

Το αποτέλεσμα δεν δημοσιεύθηκε με τη μορφή μιας συμβατικής μαθηματικής εργασίας. Ο Alpöge αναφέρει ότι η προσπάθεια μετατροπής της απόδειξης σε αναγνώσιμο κείμενο οδήγησε σε περισσότερες από 250.000 σελίδες.

Αντί γι’ αυτό, επέλεξε να δημοσιοποιήσει την απόδειξη σε Lean, μια γλώσσα που επιτρέπει την αυστηρή καταγραφή μαθηματικών συλλογισμών και τον μηχανικό έλεγχο της λογικής τους εγκυρότητας.

Οι πρώτοι έλεγχοι ενισχύουν τον ισχυρισμό

Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τα αποτελέσματα των ανεξάρτητων τεχνικών ελέγχων.

Σύμφωνα με την αναλυτική καταγραφή που δημοσίευσε ο μαθηματικός Andrew Sutherland του MIT, έως τις 21 Νοεμβρίου είχαν εκτελεστεί επιτυχώς και οι 175.187 επιμέρους μονάδες κώδικα της απόδειξης.

Ακολούθησαν έλεγχοι μέσω ανεξάρτητων μηχανισμών επαλήθευσης, μεταξύ των οποίων οι nanoda και con-leche, οι οποίοι αποδέχθηκαν την τυπική μαθηματική απόδειξη. Οι έλεγχοι διαπίστωσαν επίσης ότι τα πέντε βασικά θεωρήματα στηρίζονται αποκλειστικά στα τρία καθιερωμένα λογικά αξιώματα του Lean.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι ο κώδικας χρησιμοποιεί τον καθιερωμένο ορισμό της Υπόθεσης Riemann από τη μαθηματική βιβλιοθήκη Mathlib. Αυτό περιορίζει τον κίνδυνο να έχει αποδειχθεί μια διαφορετική, ασθενέστερη μαθηματική πρόταση.

Ο πλήρης έλεγχος μέσω του Comparator και πρόσθετες διαδικασίες επαλήθευσης εξακολουθούσαν να βρίσκονται σε εξέλιξη κατά την τελευταία ενημέρωση του MIT.

Μια απόδειξη που φτάνει ακόμη μακρύτερα
Claude και Anthropic μπροστά σε μια ιστορική ανακάλυψη - Έλυσε ίσως το μεγαλύτερο μαθηματικό πρόβλημα της χιλιετίας
Photo by anthropic

Ο Alpöge υποστηρίζει ότι η μέθοδος που ανέπτυξε με το Claude δεν περιορίζεται στην αρχική Υπόθεση Riemann.

Ισχυρίζεται ότι αποδεικνύει επίσης τη Γενικευμένη Υπόθεση Riemann για τις συναρτήσεις L του Dirichlet, μια ευρύτερη μαθηματική πρόταση που αφορά, μεταξύ άλλων, την κατανομή των πρώτων αριθμών σε αριθμητικές προόδους.

Η συγκεκριμένη επέκταση περιλαμβάνεται στις πέντε μαθηματικές προτάσεις που εξετάστηκαν μέσω του Lean. Ο ερευνητής εκτιμά μάλιστα ότι η προσέγγισή του μπορεί να επεκταθεί περαιτέρω, χωρίς να έχει δημοσιοποιήσει αντίστοιχη απόδειξη για την ακόμη γενικότερη Extended Riemann Hypothesis.

Η Anthropic είχε ήδη παρουσιάσει τον Αύγουστο του 2026 μια σημαντική μαθηματική εξέλιξη που προέκυψε από το Claude. Τότε, ένα ερευνητικό μοντέλο της εταιρείας είχε βελτιώσει από 41,6% σε 67,2% το αποδεδειγμένο κατώτερο όριο του ποσοστού των μηδενικών της συνάρτησης ζήτα που ικανοποιούν την Υπόθεση Riemann.

Εκείνη η εργασία είχε εξεταστεί από τους Alpöge και Ralph Furman, προσφέροντας ένα προηγούμενο ουσιαστικής συμμετοχής του Claude σε πρωτότυπη μαθηματική έρευνα.

Το εμπόδιο της επιστημονικής αναγνώρισης

Παρά την πρόοδο των τεχνικών ελέγχων, η επιστημονική κοινότητα βρίσκεται ακόμη στην αρχή της αξιολόγησης ενός εξαιρετικά εκτεταμένου και πολύπλοκου μαθηματικού επιχειρήματος.

Ο μαθηματικός Maksym Radziwill του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης έχει ήδη εκφράσει επιφυλάξεις για την απουσία μιας κατανοητής μαθηματικής εξήγησης. Η μηχανική επαλήθευση μπορεί να επιβεβαιώνει ότι οι τυπικοί συλλογισμοί ακολουθούν τους κανόνες ενός λογικού συστήματος, δεν προσφέρει όμως αυτομάτως στους μαθηματικούς κατανόηση των ιδεών που οδήγησαν στο αποτέλεσμα.

Ο πρόεδρος του Clay Mathematics Institute, Martin Bridson, χαρακτήρισε την ανακοίνωση ιστορικής σημασίας, προειδοποιώντας όμως ότι η πορεία προς την πλήρη κατανόηση της απόδειξης θα είναι μακρά και απαιτητική.

Οι κανονισμοί του Ινστιτούτου προβλέπουν δημοσίευση της λύσης σε αναγνωρισμένο επιστημονικό μέσο, ευρεία αποδοχή από τη μαθηματική κοινότητα και περίοδο αυστηρής αξιολόγησης τουλάχιστον δύο ετών πριν από την απονομή του βραβείου.

Η Υπόθεση Riemann εξακολουθεί συνεπώς να καταγράφεται ως άλυτο πρόβλημα στον επίσημο κατάλογο του Ινστιτούτου.

Η ανακοίνωση του Alpöge, ωστόσο, αποτελεί ήδη ένα ασυνήθιστο ορόσημο για τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στην επιστημονική έρευνα: μια υποψήφια λύση σε ένα πρόβλημα 167 ετών, της οποίας ολόκληρη η μαθηματική δομή έχει παραχθεί και καταγραφεί σε μορφή που μπορούν να ελέγξουν ανεξάρτητα υπολογιστικά συστήματα.