Τα πλαστικά μπουκάλια μπορούν να μετατραπούν σε βρώσιμα μπισκότα, σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε αμερικανικό πανεπιστήμιο. Η ομάδα ανέπτυξε τροποποιημένες ζύμες ικανές να μετατρέπουν απόβλητα από πλαστικές φιάλες και υπολείμματα καλλιεργειών σε πραγματικά συστατικά τροφίμων.
Η έρευνα ξεκίνησε στο πλαίσιο προγράμματος της NASA που εξετάζει πώς θα μπορούσαν οι αστροναύτες να παράγουν τροφή κατά τη διάρκεια αποστολών βαθέος διαστήματος, συνθήκες όπου ο ανεφοδιασμός από τη Γη δεν αποτελεί ρεαλιστική επιλογή.
Η παρατήρηση που οδήγησε στην ιδέα
Η αφετηρία της έρευνας ήταν εξαιρετικά απλή. Τα πλαστικά μπουκάλια περιέχουν μεγάλες ποσότητες άνθρακα και το ίδιο ισχύει για την τροφή.
Η σύνδεση αυτή αποτέλεσε τη βάση για όσα ακολούθησαν. Το ζητούμενο δεν ήταν δηλαδή η δημιουργία τροφής από το μηδέν, αλλά η αξιοποίηση ενός υλικού που περιέχει ήδη τα απαραίτητα δομικά στοιχεία.
Πώς λειτουργεί η διαδικασία
Αντί για χημικές αντιδράσεις που θα διασπούσαν το πλαστικό, η ομάδα ανέθεσε τη δουλειά σε μικροοργανισμούς.
Οι φιάλες PET και τα υπολείμματα καλαμποκιάς υποβάλλονται αρχικά σε επεξεργασία με νερό, θερμότητα, οξυγόνο και πίεση, μέχρι να διασπαστούν σε απλά μόρια που μπορούν να αξιοποιήσουν οι ζύμες. Στη συνέχεια, ειδικά τροποποιημένα στελέχη αναλαμβάνουν να μετατρέψουν τα μόρια αυτά σε αξιοποιήσιμα συστατικά τροφίμων, όπως πρωτεΐνες και λιπαρά.
Από το εργαστήριο στο μπισκότο
Το μείγμα που προκύπτει αναμειγνύεται με άμυλο, φυτικές ίνες και γλυκαντικό, και στη συνέχεια τροφοδοτείται σε τρισδιάστατο εκτυπωτή ο οποίος το διαμορφώνει σε μικρά μπισκότα.
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Μέχρι στιγμής, οι συμμετέχοντες έχουν μόνο μυρίσει τα μπισκότα – οι δοκιμές γεύσης δεν έχουν ακόμη λάβει τις απαραίτητες εγκρίσεις. Οι περισσότεροι πάντως δήλωσαν ότι θα τα έτρωγαν πρόθυμα σε περίπτωση έλλειψης τροφίμων.
Οι βελτιώσεις που δοκιμάζονται
Η ομάδα εργάζεται παράλληλα στο να καταστήσει το αποτέλεσμα πιο ελκυστικό. Ένα στέλεχος ζύμης παράγει πλέον φυσική γεύση βανίλιας, ενώ ένα άλλο μετατρέπει παραπροϊόντα του πλαστικού σε βήτα καροτίνη, ουσία την οποία ο οργανισμός μετατρέπει σε βιταμίνη A.
Η λεπτομέρεια αυτή έχει σημασία, καθώς δείχνει ότι το ζητούμενο δεν είναι απλώς η παραγωγή θερμίδων αλλά τροφής με θρεπτική αξία.
Πού αλλού θα μπορούσε να χρησιμεύσει
Πέρα από το διάστημα, οι ερευνητές βλέπουν εφαρμογές σε υποβρύχια και σε περιοχές που έχουν πληγεί από καταστροφές, ουσιαστικά οπουδήποτε η μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων τροφίμων δεν είναι πρακτικά εφικτή.
Το ευρύτερο πλαίσιο δίνει επιπλέον βαρύτητα στην έρευνα. Η παγκόσμια ζήτηση τροφίμων εκτιμάται ότι θα αυξηθεί έως και 56% μέχρι το 2050, ενώ η διαχείριση πλαστικών αποβλήτων παραμένει άλυτο πρόβλημα, στην Ευρώπη μάλιστα με ολοένα αυστηρότερους στόχους ανακύκλωσης.
Η αναγκαία επιφύλαξη
Πρόκειται για εργαστηριακή έρευνα σε πρώιμο στάδιο και όχι για τεχνολογία έτοιμη προς εφαρμογή. Η απόσταση από ένα πείραμα μέχρι σε εγκεκριμένο τρόφιμο είναι τεράστια, ιδίως στην Ευρώπη όπου κάθε νέο τρόφιμο υπόκειται σε αυστηρή αξιολόγηση ασφάλειας από την αρμόδια αρχή.
Η αξία της έρευνας βρίσκεται επομένως στην απόδειξη ότι η διαδρομή είναι εφικτή, όχι στην προοπτική να βρεθούν τέτοια προϊόντα στα ράφια. Το γεγονός ότι δεν έχουν γίνει καν δοκιμές γεύσης αποτυπώνει με ακρίβεια σε ποιο στάδιο βρισκόμαστε.
