Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζει νέους περιορισμούς για τα loot boxes στα videogames, τις πρακτικές που κρατούν τους χρήστες διαρκώς συνδεδεμένους στα social media και τις κρυφές διαφημίσεις των influencers.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 11 Νοεμβρίου 2026 την πρόταση Digital Fairness Act (DFA), ένα εκτεταμένο νομοθετικό σχέδιο που επιδιώκει να περιορίσει τις παραπλανητικές και χειριστικές εμπορικές πρακτικές στο διαδίκτυο. Οι αλλαγές αφορούν από τα παιχνίδια και τις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης μέχρι τις ηλεκτρονικές αγορές, τις ψηφιακές συνδρομές και τις εξατομικευμένες διαφημίσεις.
Η πρόταση προβλέπει αυστηρότερους κανόνες για λειτουργίες που ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση ψηφιακών υπηρεσιών, περιορισμούς στα συστήματα τυχαίων ανταμοιβών για ανηλίκους και μεγαλύτερη διαφάνεια στις διαδικτυακές τιμές. Παράλληλα, επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις συνδρομητικές παγίδες και να διευκολύνει την ακύρωση υπηρεσιών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κομισιόν, το συνολικό πακέτο μέτρων θα μπορούσε να εξοικονομεί έως 13,7 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως για τους Ευρωπαίους καταναλωτές. Πρόκειται, ωστόσο, για νομοθετική πρόταση και όχι για κανόνες που έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ.
Loot boxes και pay-to-win στο επίκεντρο των νέων περιορισμών
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που προτείνει το Digital Fairness Act αφορά τα videogames και τις εμπορικές πρακτικές που ενθαρρύνουν επαναλαμβανόμενες αγορές μέσα στο παιχνίδι.
Τα loot boxes επιτρέπουν στους παίκτες να πληρώνουν για ψηφιακά πακέτα με τυχαίο περιεχόμενο. Μπορεί να περιλαμβάνουν χαρακτήρες, αντικείμενα, εμφανίσεις ή άλλες ανταμοιβές, χωρίς ο χρήστης να γνωρίζει εκ των προτέρων τι ακριβώς θα αποκτήσει.
Η Επιτροπή προτείνει την απαγόρευση προσφοράς τέτοιων επί πληρωμή συστημάτων τυχαίων ανταμοιβών σε ανηλίκους, στο πλαίσιο των ειδικότερων προβλέψεων του νομοσχεδίου.
Για τους ενήλικους παίκτες, η πρόταση δεν προβλέπει καθολική απαγόρευση των loot boxes. Οι εταιρείες θα πρέπει, όμως, να ενημερώνουν για τις πιθανότητες απόκτησης των διαθέσιμων ανταμοιβών και να προσφέρουν δυνατότητα απενεργοποίησης των συγκεκριμένων μηχανισμών.
Αυστηρότερη προσέγγιση προβλέπεται και για τα pay-to-win και pay-to-progress συστήματα, τα οποία επιτρέπουν την απόκτηση ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος ή την ταχύτερη πρόοδο μέσω πληρωμών.
Η Κομισιόν προτείνει την απαγόρευση των συγκεκριμένων πρακτικών για ανηλίκους, επιδιώκοντας να περιορίσει την οικονομική πίεση που μπορεί να δημιουργούν ορισμένα παιχνίδια.
Ειδικές υποχρεώσεις προβλέπονται επίσης για τα εικονικά νομίσματα, ώστε οι χρήστες να γνωρίζουν την πραγματική χρηματική αξία των αντικειμένων που αγοράζουν μέσα στις εφαρμογές.
Τέλος στο ατελείωτο scrolling χωρίς δυνατότητα απενεργοποίησης
Το Digital Fairness Act παρεμβαίνει και στον τρόπο σχεδιασμού των ψηφιακών υπηρεσιών, στοχεύοντας στις λειτουργίες που ενθαρρύνουν την υπερβολική ή καταναγκαστική χρήση.
Η πρόταση αναφέρεται σε χαρακτηριστικά όπως το infinite scrolling, η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, οι συνεχείς ειδοποιήσεις και τα συστήματα ανταμοιβών που πιέζουν τους χρήστες να επιστρέφουν καθημερινά.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα λεγόμενα streaks, όπου μια εφαρμογή επιβραβεύει τη συνεχή καθημερινή δραστηριότητα ή επιβάλλει απώλεια προνομίων όταν ο χρήστης διακόψει τη συμμετοχή του.
Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, οι πλατφόρμες που χρησιμοποιούν τέτοιες λειτουργίες θα πρέπει να προσφέρουν εύκολα προσβάσιμα εργαλεία απενεργοποίησής τους.
Οι χρήστες θα μπορούν να επιλέγουν αν θέλουν την αυτόματη αναπαραγωγή περιεχομένου, τις ειδοποιήσεις που δεν συνδέονται με δική τους ενέργεια ή τα χαρακτηριστικά που ενθαρρύνουν τη συνεχή επιστροφή στην υπηρεσία.
Η πρόταση δεν καταργεί συνολικά το infinite scrolling ή το autoplay για τους ενήλικους χρήστες. Εισάγει κυρίως την υποχρέωση να υπάρχει ουσιαστική δυνατότητα επιλογής.
Οι ρυθμίσεις προστασίας των ανηλίκων συνδέονται και με ειδικότερες ευρωπαϊκές νομοθετικές πρωτοβουλίες για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο.
Στο στόχαστρο και τα AI chatbots που δημιουργούν συναισθηματική εξάρτηση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεκτείνει τη συζήτηση για τον εθιστικό σχεδιασμό και στις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Το Digital Fairness Act περιλαμβάνει προβλέψεις για ψηφιακά συστήματα που ενθαρρύνουν τη συνεχή χρήση προσομοιώνοντας προσωπικές σχέσεις.
Σε αυτή την κατηγορία μπορούν να εμπίπτουν AI companions και συνομιλιακά chatbots που στέλνουν επίμονα μηνύματα, προτρέποντας τον χρήστη να συνεχίσει την επικοινωνία.
Η πρόταση στοχεύει σε συγκεκριμένες πρακτικές διατήρησης της αλληλεπίδρασης και όχι στη γενική λειτουργία των υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης.
Η εξέλιξη αποκτά σημασία καθώς ολοένα περισσότερες εφαρμογές αξιοποιούν προσωποποιημένους AI assistants, οι οποίοι μπορούν να διατηρούν μακροχρόνιες συνομιλίες και να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους στον χρήστη.
Αυστηρότεροι κανόνες για influencers και παραπλανητικές διαφημίσεις
Το Digital Fairness Act εισάγει ειδικότερες υποχρεώσεις για το influencer marketing, επιχειρώντας να περιορίσει την απόκρυψη εμπορικών συνεργασιών.
Οι δημιουργοί περιεχομένου θα πρέπει να επισημαίνουν με σαφή και ευδιάκριτο τρόπο τις πληρωμένες διαφημίσεις και τις εμπορικές συνεργασίες τους.
Η πρόταση προβλέπει επίσης ότι οι εταιρείες και τα διαφημιστικά γραφεία που συνεργάζονται με influencers θα έχουν ευθύνη να εξασφαλίζουν τη συμμόρφωση των σχετικών ενεργειών με τη νομοθεσία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία των παιδιών. Προτείνονται περιορισμοί σε πρακτικές που εκμεταλλεύονται την εμπιστοσύνη των ανήλικων χρηστών ή τους παροτρύνουν άμεσα να αγοράσουν προϊόντα.
Οι νέοι κανόνες επεκτείνονται και στην εξατομικευμένη διαφήμιση, με απαγορεύσεις για μορφές στόχευσης ανηλίκων και εμπορική αξιοποίηση προσωπικών ευαλωτοτήτων.
Περιορισμοί στις κρυφές χρεώσεις και στις συνδρομητικές παγίδες
Σημαντικές αλλαγές προτείνονται και για τα ηλεκτρονικά καταστήματα, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούν πρακτικές που δημιουργούν τεχνητή αίσθηση επείγοντος.
Το Digital Fairness Act στοχεύει τα λεγόμενα dark patterns, όπως ψευδείς ενδείξεις περιορισμένων αποθεμάτων, παραπλανητικές προσφορές και σχεδιαστικές επιλογές που ωθούν τον καταναλωτή σε αποφάσεις τις οποίες διαφορετικά ενδέχεται να μην έπαιρνε.
Παράλληλα, προβλέπεται μεγαλύτερη διαφάνεια στη δυναμική τιμολόγηση.
Για παράδειγμα, όταν ένας καταναλωτής περιμένει σε ψηφιακή ουρά για εισιτήρια συναυλίας ή αθλητικής εκδήλωσης, οι εταιρείες θα πρέπει να εμφανίζουν την τρέχουσα τιμή και τη μέγιστη τιμή που μπορεί να κληθεί να πληρώσει.
Αλλαγές προτείνονται και στις συνδρομές που ξεκινούν με δωρεάν δοκιμαστική περίοδο.
Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να υπενθυμίζουν εγκαίρως τη λήξη της δοκιμής, ενώ η μετάβαση σε επί πληρωμή συνδρομή θα απαιτεί ρητή αποδοχή του καταναλωτή.
Επιπλέον, προτείνεται η καθιέρωση απλού μηχανισμού ακύρωσης ψηφιακών συμβολαίων, ώστε η διακοπή μιας συνδρομής να μην προϋποθέτει πολύπλοκες διαδικασίες.
Η Επιτροπή θέλει επίσης να εξασφαλίσει ότι οι καταναλωτές θα έχουν δυνατότητα επικοινωνίας με άνθρωπο στην εξυπηρέτηση πελατών, όταν τα αυτοματοποιημένα συστήματα δεν μπορούν να επιλύσουν αποτελεσματικά ένα πρόβλημα.
Πρόστιμα έως 6% του παγκόσμιου τζίρου και τι ισχύει για την Ελλάδα
Το Digital Fairness Act αποτελεί μέρος ευρύτερου πακέτου μεταρρυθμίσεων για την προστασία των καταναλωτών.
Παράλληλα με το νέο νομοσχέδιο, η Επιτροπή πρότεινε αναθεώρηση του κανονισμού Consumer Protection Cooperation, ώστε να ενισχυθούν οι δυνατότητες ευρωπαϊκής παρέμβασης σε σοβαρές διασυνοριακές παραβάσεις.
Για υποθέσεις μεγάλης κλίμακας που θα διερευνά η ίδια η Επιτροπή προβλέπεται δυνατότητα επιβολής προστίμων έως το 6% του ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών της επιχείρησης.
Η προοπτική αυτή δημιουργεί σημαντικούς κινδύνους για μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, gaming publishers και διεθνείς πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου.
Ωστόσο, η πρόταση έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από επιχειρηματικούς φορείς, οι οποίοι εκφράζουν ανησυχίες για την πολυπλοκότητα των νέων υποχρεώσεων και την πιθανή αλληλοεπικάλυψη με υφιστάμενους ευρωπαϊκούς κανόνες.
Για τους καταναλωτές στην Ελλάδα, οι νέες προβλέψεις θα έχουν άμεση σημασία εφόσον εγκριθούν, καθώς θα εφαρμόζονται στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά.
Το νομοσχέδιο πρέπει προηγουμένως να εξεταστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ, τα οποία μπορούν να τροποποιήσουν τις διατάξεις του.
Συνεπώς, οι περιορισμοί στα loot boxes, οι νέες δυνατότητες απενεργοποίησης εθιστικών λειτουργιών και οι αλλαγές στις συνδρομές δεν ισχύουν ακόμη ως αποτέλεσμα του Digital Fairness Act.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί με τη νέα νομοθετική πρωτοβουλία να μεταφέρει την προστασία του καταναλωτή από τους παραδοσιακούς κανόνες εμπορικών συναλλαγών στον ίδιο τον σχεδιασμό των ψηφιακών υπηρεσιών, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα videogames, τα social media, τα AI chatbots και οι διαδικτυακές αγορές.
