Η NASA ανακοίνωσε ένα από τα πιο αναμενόμενα αστρονομικά γεγονότα των επόμενων ετών: στις 12 Αυγούστου 2026, μια ολική έκλειψη Ηλίου θα γίνει ορατή σε τμήματα της Γροιλανδίας, της Ισλανδίας, της βόρειας Ρωσίας, του Ατλαντικού Ωκεανού, της Ισπανίας και σε μια μικρή γωνιά της Πορτογαλίας. Η NASA, που παρακολουθεί και τεκμηριώνει το φαινόμενο, υπενθυμίζει ότι πρόκειται για την πρώτη ολική έκλειψη Ηλίου ορατή από την ηπειρωτική Ευρώπη μετά το 1999 και θα τη μεταδώσει ζωντανά για όλο τον πλανήτη.
Πού θα είναι ορατή η ολότητα
Η διαδρομή της ολότητας, δηλαδή η στενή ζώνη όπου η Σελήνη καλύπτει πλήρως τον ηλιακό δίσκο, διαγράφει μια ασυνήθιστη πορεία. Ξεκινά από μια απομακρυσμένη περιοχή της σιβηρικής Ρωσίας, περνά πάνω από τον παγετώνα της ανατολικής Γροιλανδίας, αγγίζει τη δυτική ακτή της Ισλανδίας, διασχίζει τον Βόρειο Ατλαντικό και καταλήγει στη βόρεια Ισπανία, καθώς και σε ένα μικρό τμήμα της βορειοανατολικής Πορτογαλίας και στις Βαλεαρίδες Νήσους.
Η ζώνη της ολότητας έχει πλάτος περίπου 180 μιλίων, ενώ η μέγιστη διάρκεια της ολικής φάσης θα φτάσει τα 2 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα. Για να βιώσει κανείς την ολότητα, πρέπει να βρίσκεται εντός αυτής της στενής λωρίδας, οπουδήποτε αλλού, το θέαμα θα είναι μερικό.
Η μερική έκλειψη για εκατομμύρια θεατές
Πέρα από τη στενή ζώνη της ολότητας, μια πολύ μεγαλύτερη περιοχή του Βόρειου Ημισφαιρίου θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει μερική έκλειψη Ηλίου. Σε αυτήν περιλαμβάνονται τμήματα των ΗΠΑ, από την Αλάσκα μέχρι τη Βόρεια Καρολίνα, το μεγαλύτερο μέρος του Καναδά, μεγάλο τμήμα της Ευρώπης και η βορειοδυτική Αφρική.
Σε πολλές τοποθεσίες της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας, οι παρατηρητές θα δουν μια εντυπωσιακή μερική έκλειψη, με τη Σελήνη να καλύπτει σε ορισμένα σημεία περισσότερο από το 90% του Ήλιου.
Το φαινόμενο της «έκλειψης στο ηλιοβασίλεμα»
Ένα από τα πιο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης έκλειψης είναι ο χρόνος κατά τον οποίο συμβαίνει. Στην Ισπανία, η ολότητα θα λάβει χώρα κατά τη διάρκεια της «χρυσής ώρας», λίγο πριν από τη δύση, με τον Ήλιο να βρίσκεται πολύ χαμηλά στον ορίζοντα.
Αυτή η χαμηλή θέση του Ήλιου δημιουργεί μια σπάνια ευκαιρία για μια «έκλειψη στο ηλιοβασίλεμα» ένα οπτικά εντυπωσιακό φαινόμενο, όπου ο σκοτεινός ηλιακός δίσκος με το στέμμα του βρίσκεται ακριβώς πάνω από τη γραμμή του ορίζοντα. Για τους παρατηρητές στη δυτική Ευρώπη και την Αφρική, ο Ήλιος θα δύσει ενώ βρίσκεται ακόμη μερικώς καλυμμένος, προσθέτοντας δραματικότητα στο θέαμα.
Η πρόκληση του καιρού
Η ίδια αυτή χαμηλή θέση του Ήλιου συνιστά, ωστόσο, και μια πρόκληση. Στην Ισπανία, τα εμπόδια του ορίζοντα, βουνά, κτίρια, δέντρα, μπορούν να κρύψουν το φαινόμενο, καθιστώντας κρίσιμη την επιλογή ενός σημείου με καθαρή θέα προς τα δυτικά.
Η μεγαλύτερη πρόκληση, πάντως, παραμένει η νεφοκάλυψη. Δύο τρίτα της διαδρομής της σεληνιακής σκιάς περνούν πάνω από θάλασσα, ενώ η Γροιλανδία και η Ισλανδία είναι γνωστές για τον συχνά συννεφιασμένο ουρανό τους. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, τα πιο ευνοϊκά σημεία παρατήρησης βρίσκονται στην ξηρά, με την Ισπανία και τη Μαγιόρκα να θεωρούνται οι πιο υποσχόμενες τοποθεσίες από πλευράς καιρικών συνθηκών.
Η σημασία της ασφαλούς παρατήρησης
Ένα σημείο που δεν πρέπει ποτέ να παραβλέπεται είναι η ασφάλεια. Κατά τη διάρκεια όλων των μερικών φάσεων της έκλειψης, η παρατήρηση του Ήλιου απαιτεί ειδικά γυαλιά ή φίλτρα έκλειψης. Μόνο κατά τη σύντομη στιγμή της ολότητας, όταν ο Ήλιος είναι πλήρως καλυμμένος, μπορεί κανείς να τον κοιτάξει με γυμνό μάτι και μόνο εντός της ζώνης ολότητας.
Η ολότητα προσφέρει τη μοναδική ευκαιρία να δει κανείς το ηλιακό στέμμα, την εξωτερική ατμόσφαιρα του Ήλιου, η οποία γίνεται ορατή μόνο όταν ο δίσκος καλύπτεται πλήρως από τη Σελήνη.
Η NASA μεταδίδει ζωντανά για όλο τον πλανήτη
Για όσους δεν βρίσκονται στη ζώνη της ολότητας, το φαινόμενο δεν χάνεται. Η NASA θα μεταδώσει την έκλειψη ζωντανά, δίνοντας τη δυνατότητα σε θεατές από οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη να βιώσουν τη στιγμή της ολότητας μέσα από την οθόνη τους.
Η κάλυψη από τη NASA αποκτά ιδιαίτερη αξία αν αναλογιστεί κανείς ότι η επόμενη ολική έκλειψη ορατή από την ηπειρωτική Ευρώπη είχε καθυστερήσει 27 ολόκληρα χρόνια. Το θέαμα της 12ης Αυγούστου 2026 συνδυάζει τη σπανιότητα με τη γεωγραφική προσβασιμότητα, καθιστώντας το ένα από τα πιο αναμενόμενα αστρονομικά γεγονότα των τελευταίων ετών, τόσο για τους επιστήμονες όσο και για τα εκατομμύρια των απλών παρατηρητών που θα το παρακολουθήσουν, είτε επιτόπου είτε μέσα από τη ζωντανή μετάδοση.
