Το διαστημόπλοιο που έστειλε η NASA για να διασώσει το παρατηρητήριο Swift βρίσκεται πλέον το ίδιο σε δύσκολη θέση, περιστρεφόμενο ανεξέλεγκτα σε τροχιά. Στις αρχές Ιουλίου, η NASA εκτόξευσε ένα σκάφος σχεδιασμένο να διασώσει το παρατηρητήριο Swift, το οποίο αυτή τη στιγμή χάνει ύψος με ταχύτερο ρυθμό από το κανονικό. Ο στόχος ήταν να μπορέσει να συνεχίσει να συλλέγει δεδομένα για τους επιστήμονες τα επόμενα χρόνια, όμως τώρα το ίδιο το σκάφος διάσωσης αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα και η τύχη της αποστολής παραμένει αβέβαιη.
Τι συνέβη στο σκάφος LINK
Σύμφωνα με ενημέρωση της NASA στο blog του παρατηρητηρίου Neil Gehrels Swift, το σκάφος με την ονομασία LINK παρουσίασε προβλήματα ελέγχου προσανατολισμού το προηγούμενο σαββατοκύριακο. Με άλλα λόγια, δυσκολεύτηκε να διαχειριστεί τη θέση του στον χώρο.
Το αποτέλεσμα ήταν το σκάφος να αρχίσει να περιστρέφεται, γεγονός που με τη σειρά του οδήγησε σε σποραδική επικοινωνία με το έδαφος. Πρόκειται για μια από τις πιο δύσκολες καταστάσεις που μπορεί να αντιμετωπίσει ένα διαστημικό σκάφος, καθώς η απώλεια ελέγχου του προσανατολισμού επηρεάζει τα πάντα, από τη σταθερότητα της επικοινωνίας μέχρι την ικανότητα εκτέλεσης ελιγμών.
Η αποστολή διάσωσης του Swift
Το LINK κατασκευάστηκε από την εταιρεία Katalyst Space της Αριζόνα. Πρόκειται για ένα ρομποτικό σκάφος σχεδιασμένο να προσδεθεί στο παρατηρητήριο Swift και να το ρυμουλκήσει σε υψηλότερη τροχιά, χαρίζοντάς του μερικά ακόμη χρόνια ζωής.
Η ανάγκη για την επέμβαση αυτή είναι πραγματική και επείγουσα. Αν και κάθε σκάφος σε τροχιά χάνει τελικά ύψος και καίγεται στην ατμόσφαιρα, το Swift υφίσταται μεγαλύτερη ατμοσφαιρική τριβή από την αναμενόμενη, εξαιτίας της αυξημένης ηλιακής δραστηριότητας των τελευταίων δύο ετών. Πέφτει, δηλαδή, ταχύτερα από το σύνηθες, και οι δοκιμές της NASA έδειξαν ότι πρόκειται να εισέλθει εκ νέου στην ατμόσφαιρα μέσα στη φετινή χρονιά, εκτός αν υπάρξει παρέμβαση.
Η τεχνική φύση της βλάβης
Η ενημέρωση της NASA περιγράφει με ακρίβεια το εύρος του προβλήματος. Δύο από τους τρεις reaction wheels του LINK, τους σφονδύλους δηλαδή που ελέγχουν τον προσανατολισμό ενός σκάφους, δεν λειτουργούν αυτή τη στιγμή. Υπάρχει, επιπλέον, και κάποια απώλεια λειτουργικότητας στο σύστημα των cold gas thrusters.
Η ταυτόχρονη αστοχία δύο από τα τρία reaction wheels είναι ιδιαίτερα σοβαρή, καθώς αυτά τα συστήματα αποτελούν τον πρωταρχικό μηχανισμό ελέγχου του προσανατολισμού. Με μόνο έναν λειτουργικό σφόνδυλο, το σκάφος στερείται της ικανότητας να σταθεροποιηθεί με τον συνήθη τρόπο.
Το σχέδιο ανάκτησης
Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, δεν όλα είναι χαμένα. Ευτυχώς, η ομάδα εδάφους διατηρεί επικοινωνία με το LINK και σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει τους ηλεκτρικούς προωθητήρες του σκάφους ώστε να επιχειρήσει να σταματήσει την περιστροφή του τις επόμενες ημέρες.
Μόλις επιτευχθεί αυτό, η ομάδα θα πρέπει να αποκαταστήσει τα συστήματα καθοδήγησης και πλοήγησης του σκάφους, λαμβάνοντας υπόψη τη νέα του διαμόρφωση. Μόνο τότε θα μπορέσουν η Katalyst και η NASA να κρίνουν αν το σκάφος είναι ακόμη σε θέση να διασώσει το παρατηρητήριο Swift. Σε κάθε περίπτωση, η ομάδα θα χρειαστεί να προσαρμόσει τα σχέδιά της ανάλογα με την τελική κατάσταση του LINK.
Η αισιοδοξία παραμένει
Παρά την επιπλοκή, η Katalyst εμφανίζεται αισιόδοξη ότι το σκάφος μπορεί ακόμη να επιτύχει τον βασικό του στόχο. «Η αποστολή παραμένει ενεργή και εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι, με αυτές τις αλλαγές, το LINK διαθέτει μια βιώσιμη διαδρομή για τη συνάντηση με το Swift», αναφέρει η εταιρεία.
Η NASA θα μεταδώσει ζωντανά την πρώτη ολική έκλειψη Ηλίου στην Ευρώπη μετά από 27 χρόνια
Το ευρύτερο διακύβευμα
Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει μια νέα, αναδυόμενη πραγματικότητα στη διαστημική βιομηχανία: τη δραστηριότητα της τροχιακής εξυπηρέτησης. Η ιδέα ότι ένα ρομποτικό σκάφος μπορεί να πλησιάσει, να προσδεθεί και να επιμηκύνει τη ζωή ενός άλλου δορυφόρου αποτελεί μία από τις πιο υποσχόμενες κατευθύνσεις για το μέλλον του διαστήματος.
Η δυσκολία που αντιμετωπίζει το LINK υπενθυμίζει, ωστόσο, πόσο απαιτητικές παραμένουν τέτοιες αποστολές. Το να ελέγξει κανείς με ακρίβεια έναν δορυφόρο σε τροχιά, να τον σταθεροποιήσει και να εκτελέσει έναν λεπτό ελιγμό προσέγγισης, είναι ένα εγχείρημα με ελάχιστα περιθώρια λάθους.
Το παρατηρητήριο Swift, από την πλευρά του, αξίζει την προσπάθεια. Επί χρόνια αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για τη μελέτη των εκρήξεων ακτίνων γάμμα και άλλων παροδικών κοσμικών φαινομένων. Η πιθανή απώλειά του θα στερούσε από την επιστημονική κοινότητα ένα σημαντικό μέσο παρατήρησης – και ακριβώς γι’ αυτό η NASA και η Katalyst αγωνίζονται να σώσουν τόσο το Swift όσο και το σκάφος που στάλθηκε να το διασώσει.
